Μελέτη των πρακτικών διερεύνησης μαθητών Β' γυμνασίου στο πλαίσιο μιας παρέμβασης καθοδηγούμενης μάθησης για την έννοια της πίεσης

Abstract

Το σχολείο φαίνεται να καταπιέζει την έμφυτη περιέργεια των παιδιών να γνωρίσουν και να καταλάβουν τον κόσμο, διοχετεύοντάς τους γνώσεις τις οποίες οι μαθητές δεν έχουν καταλάβει ότι τις χρειάζονται και λύνοντάς τους προβλήματα, που δεν ήταν ποτέ δικά τους. Οι Φυσικές Επιστήμες, δεν είναι απλά ένα σύνολο γνώσεων που αντανακλά την τρέχουσα κατανόηση της φύσης, είναι και ένα σύνολο πρακτικών, που χρησιμοποιούνται για την καθιέρωση, επέκταση και βελτίωση της γνώσης, αλλά πάνω απ’ όλα, είναι ένας ιδιαίτερος τρόπος σκέψης. Αυτός ο τρόπος σκέψης δεν είναι χρήσιμος μόνο στους μαθητές που θα ακολουθήσουν τις θετικές επιστήμες, αλλά είναι πολύτιμο εφόδιο όλων των μαθητών, καθώς περιλαμβάνει την κατανόηση εννοιών και πρακτικών, που μπορούν να εφαρμοστούν με ευελιξία σε μια σειρά από καταστάσεις. Το ζητούμενο είναι, να βρεθούν οι διδακτικές προσεγγίσεις που θα προάγουν την εμπλοκή και τη δέσμευση των μαθητών στην αναζήτηση της γνώσης. Αυτές οι διδακτικές προσεγγίσεις πρέπει να είναι αντίστοιχες των δυνατοτήτων και των ενδιαφερόντων των μαθητών, στη δική τους εποχή. Η εργασία αυτή επιχείρησε να αναδείξει ερευνητικά και βιβλιογραφικά, μια πληθώρα απόψεων, πρακτικών και αποτελεσμάτων της καθοδηγούμενης διερευνητικής μάθησης. Η καθοδηγούμενη διερευνητική μέθοδος μάθησης, εκμεταλλεύεται τον παιδικό ενθουσιασμό και την περιέργεια των μαθητών, προσφέροντάς τους ταυτόχρονα, το χρόνο, τη δυνατότητα και την υποστήριξη, ώστε να προβληματιστούν και να δημιουργήσουν οι ίδιοι, μέσω αλληλεπίδρασης, τις γνώσεις τους. Είναι όμως εφικτή στην σχολική πραγματικότητα; Με ποιον τρόπο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και ποια, γνωστικά και μη, αποτελέσματα θα είχε; Οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά στις ομάδες τους; Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν, ποιες ρυθμίσεις υιοθετούν και πώς αποτιμούν τελικά οι ίδιοι τη μέθοδο αυτή; Σε αυτά τα ερωτήματα, επιχειρεί να απαντήσει η συγκεκριμένη έρευνα. Αποτελεί μία μελέτη περίπτωσης που αναφέρεται αφενός μεν, στην παρακολούθηση της πειραματικής ομάδας των είκοσι πέντε μαθητών που ακολούθησαν την καθοδηγούμενη διερευνητική μέθοδο μάθησης, ως προς την εμφάνιση συνεργατικών και διερευνητικών ικανοτήτων, αφετέρου δε, στη σύγκρισή της με την ομάδα ελέγχου, που αποτελείται από είκοσι τέσσερις μαθητές, ως προς τα γνωστικά αποτελέσματα. Για τη συλλογή των δεδομένων, χρησιμοποιήθηκαν οι βιντεοσκοπήσεις των πέντε ομάδων του τμήματος που αποτελούσε την πειραματική ομάδα, συλλέχθηκαν φύλλα εργασίας από τα οκτώ συνολικά μαθήματα της παρέμβασης, δεδομένα από την ασύγχρονη συζήτηση των μαθητών στο Moodle και τα φύλλα που συμπλήρωσαν οι μαθητές κατά την αποτίμηση της μεθόδου. Τέλος, βαθμολογήθηκε ο διαγνωστικός και τελικός έλεγχος γνώσεων για τις δύο ομάδες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, οι μαθητές ήταν σε θέση να ολοκληρώσουν όλες τις φάσεις του διερευνητικού κύκλου και να παραδώσουν συμπληρωμένα τα φύλλα εργασίας, σε κάθε μάθημα, εμφανίζοντας, στις περισσότερες περιπτώσεις, κοινωνικά επιμερισμένη ρύθμιση, συνεργαζόμενοι και διαπραγματευόμενοι κοινές αντιλήψεις και στόχους για το μάθημά τους. Η ασύγχρονη συζήτηση ήταν επωφελής για τους μαθητές που συμμετείχαν, αλλά δεν είχε καθολική συμμετοχή. Τα γνωστικά αποτελέσματα της πειραματικής ομάδας ήταν, στις περισσότερες ερωτήσεις, καλύτερα από της ομάδας ελέγχου. Το σημαντικότερο ίσως εύρημα, είναι ότι οι περισσότεροι μαθητές ένιωσαν τη μάθηση ως δική τους ευθύνη και ότι έλυναν δικά τους προβλήματα, με συνέπεια η προσοχή τους να είναι δεδομένη, η σκέψη τους εστιασμένη και οι πράξεις τους στοχευμένες. Όλα αυτά δημιούργησαν έναν κύκλο ευνοϊκών συνθηκών, που οδηγεί στην πρόταση εφαρμογής της, καλά μελετημένης και προσεκτικά εφαρμοσμένης, καθοδηγούμενης διερευνητικής μεθόδου μάθησης στα σχολεία.