Οι προσδοκίες των μαθητών/-τριών της Γ΄ τάξης Λυκείου για τη συνέχιση των σπουδών και την πορεία τους στην αγορά εργασίας

Abstract

Η μετάβαση των μαθητών και των μαθητριών από τη δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο και έναν από τους μεγαλύτερους στόχους ζωής, τόσο για τους ίδιους όσο και για τις οικογένειές τους. Συνιστά μια κρίσιμη περίοδο, καθώς ανοίγει την αυλαία της επαγγελματικής τους διαδρομής και μετουσιώνει τα όνειρα σε σκέψεις και προβληματισμούς, στην προσπάθεια εναρμόνισης των επαγγελματικών τους αναζητήσεων με τις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς εργασίας. Με δεδομένη την απουσία σχετικών ερευνών στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία για το συγκεκριμένο θέμα, ερευνητική πρόθεση της εργασίας είναι η διερεύνηση των προβληματισμών των μαθητών/-τριών σχετικά με τη διαμόρφωση των προσδοκιών τους για την Τριτοβάθμια εκπαίδευση και τη διαδικασία ένταξης στην αγορά εργασίας. Η μελέτη φιλοδοξεί να αναδείξει τους παράγοντες που συνεισφέρουν στη διαμόρφωση των προσδοκιών, καθώς και τις υποκειμενικές αντιλήψεις των μαθητών/-τριών για τις συνθήκες της αγοράς εργασίας, μέσα από ένα πλαίσιο αλληλεπίδρασης και συμπόρευσης μεταξύ τους, ως ένα πεδίο ζυμώσεων προς την πορεία της μελλοντικής τους σταδιοδρομίας, θέτοντας ως σημείο αναφοράς το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η εργασία βασίζεται σε πρωτογενή δεδομένα που προέκυψαν από την προσωπική έρευνα της γράφουσας σε σχολικές μονάδες της Κορινθίας, της Αττικής και της Θεσσαλίας. Η παραγωγή των ερευνητικών δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσα από τη διεξαγωγή 15 ημιδομημένων συνεντεύξεων με μαθητές και μαθήτριες της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου. Για τη μελέτη του συγκεκριμένου θέματος αξιοποιήθηκε η μέθοδος της ποιοτικής ανάλυσης στοιχείων, μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η καταγραφή μίας ολοκληρωμένης μελέτης που αναδεικνύει τις απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα που έχουν διατυπωθεί. Η θεματική ανάλυση των δεδομένων της έρευνας ανέδειξε την υψηλή ζήτηση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης από όλους τους μαθητές, μέσα από μια εκτίμηση των μελλοντικών αποδόσεων που μπορεί να αποφέρει, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, διαπιστώνεται ότι οι προσδοκίες των μαθητών/-τριών διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό εσωτερικών, εξωτερικών και διαπροσωπικών παραγόντων, οι οποίοι συνθέτουν μια συνισταμένη που καθοδηγείται από το προσωπικό όραμα, την προσβασιμότητα στην αγορά εργασίας, την εργασιακή σταθερότητα, την κοινωνική κινητικότητα και τα μελλοντικά εισοδήματα. Εξέχουσα θέση στην πορεία αναζήτησης της επαγγελματικής κατεύθυνσης διαδραματίζει το οικογενειακό περιβάλλον και η έμφυλη ταυτότητα των μαθητών, στοιχεία τα οποία διαφοροποιούν τις επιλογές σπουδών, γεγονός που υποδηλώνει την επιρροή των κοινωνικά διαμορφωμένων και εδραιωμένων φυλετικών αντιλήψεων. Ως τελικό συμπέρασμα, διαπιστώνεται η ανάδειξη των ρεαλιστικών αντιλήψεων των μαθητών, οι οποίες προσιδιάζουν σε μια αισιόδοξη οπτική απέναντι στις συνθήκες της αγοράς εργασίας, η οποία εκπορεύεται μέσα από μια κριτική θεώρηση των κοινωνικών αναπαραστάσεων.