Ο ρόλος της Διοίκησης και της Ηγεσίας στη διαμόρφωση του εργασιακού περιβάλλοντος στο Δημόσιο Νοσοκομείο: Η περίπτωση του Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου

Abstract

Εισαγωγή: Οι σύγχρονες επιχειρήσεις και οι οργανισμοί λειτουργούν μέσα σε ένα οικονομικό, τεχνολογικό, κοινωνικό και νομικό περιβάλλον που μεταβάλλεται συνεχώς, με ραγδαίους μάλιστα ρυθμούς, και για την επίτευξη των σκοπών τους είναι απαραίτητη πλέον η συλλογική δραστηριότητα πολλών ατόμων, που διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες. Σήμερα η διοίκηση στις επιχειρήσεις και στους οργανισμούς δεν μπορεί να ασκείται και δεν ασκείται μόνο από ένα άτομο, αλλά μια ομάδα ατόμων, τα οποία προΐστανται άλλων και χαρακτηρίζονται ηγετικά στελέχη. Τα ηγετικά στελέχη της επιχείρησης ή του οργανισμού είναι όλοι αυτοί που κατέχουν θέσεις προϊσταμένων και επηρεάζουν άμεσα τους υφισταμένους τους, με την εξουσία που έχουν πάνω στην εργασία τους. Σκοπός: Η διερεύνηση των απόψεων, των θέσεων, των αντιλήψεων και των στάσεων του ανθρώπινου δυναμικού ενός δημόσιου νοσοκομείου για τον ρόλο της διοίκησης και της ηγεσίας στη διαμόρφωση του εργασιακού περιβάλλοντος. Η παρούσα μελέτη διερευνά το φαινόμενο της διοίκησης και της ηγεσίας στο νοσοκομείο, καταγράφει το ρόλο τους στη διαμόρφωση του εργασιακού περιβάλλοντος και των σχέσεων, αναλύει συγκριτικά την άσκηση του μάνατζμεντ και της ηγεσίας στο πλαίσιο των εργασιακών χώρων, καθώς και έναντι της υφιστάμενης οργανωσιακής κουλτούρας του δημόσιου νοσοκομείου. Υλικό-Μέθοδος: Η παρούσα ερευνητική εργασία είναι ποιοτική με χαρακτήρα επισκόπησης και συγχρονικό σχεδιασμό. Η συλλογή του εμπειρικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ερωτηματολογίου που περιελάμβανε μια κλίμακα 31 ερωτήσεων, με τη μέθοδο των προσωπικών δομημένων συνεντεύξεων. Δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 8 άτομα που εργάζονται στο Γενικό Νοσοκομείου Κορίνθου (5 προϊστάμενοι τμημάτων και 3 υφιστάμενοι). Για την ανάλυση των δεδομένων ακολουθήθηκε η διαδικασία της κωδικοποίησης, μέσω της οποίας αναπτύχθηκαν και διατυπώθηκαν οι θεωρητικές προτάσεις και οι υποθέσεις που βασίστηκαν στα ποιοτικά δεδομένα. Αποτελέσματα: Οι εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας αντιλαμβάνονται την έννοια της διοίκησης ως μια διαδικασία, ως ένα σύνολο πράξεων και ενεργειών για την επίτευξη των στόχων του οργανισμού. Οι συμμετέχοντες προσδιόρισαν τον Διοικητή (manager) ως πρόσωπο άσκησης της διοίκησης, συμμετοχικό έως δημοκρατικό το στυλ διοίκησης, αναποτελεσματική και ελλειμματική της άσκηση της διοίκησης στο νοσοκομείο, επικεντρωμένη στα έργα που παράγει ο άνθρωπος-εργαζόμενος, ενώ ως βασικές αρμοδιότητες manager ανέδειξαν την οργάνωση, τον έλεγχο και τον προγραμματισμό. Η άσκηση της ηγεσίας είναι υπαρκτή στο χώρο του νοσοκομείου, καθώς αποτελεί τη σύλληψη ενός στόχου, ενός οράματος, όπου μέσα από μια σειρά διαδικασιών θα παρακινήσει το ανθρώπινο δυναμικό για την επίτευξη των στόχων του οργανισμού. Οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται την άσκηση της ηγεσίας στο πρόσωπο του Διοικητή και στους Διευθυντές των υπηρεσιών, αναδεικνύουν την ανάπτυξη ηγεσίας και ηγετικών στελεχών μέσω της εκπαίδευσης στην προώθηση ικανών στελεχών, συνδέουν τον ηγέτη με έναν ιστορικό ήρωα, έναν πολιτικό, αλλά όχι με ένα ανώτερο διοικητικό στέλεχος, που αναδεικνύεται κυρίως μέσα από την εργασία του, θεωρούν ότι τα ανώτερα και τα μεσαία διοικητικά στελέχη μπορούν να λειτουργήσουν ως ηγέτες, ενώ προσδίδουν στον ηγέτη οραματισμό, συναισθηματική νοημοσύνη, παρακίνηση του ανθρώπινου δυναμικού και άσκηση διοίκησης. Η ταυτόχρονη άσκηση management και ηγεσίας θεωρείται ιδιαίτερα ενθαρρυντική και αποτελεί το ιδανικό μοντέλο, το οποίο -έστω και υπό προϋποθέσεις- υφίσταται ως δυνατόν και πιθανόν να υπάρχει. Για την επιτυχία ενός οργανισμού υγείας η άσκηση της διοίκησης θα πρέπει να συνδέεται με την άσκηση της ηγεσίας και επιπλέον για να είναι αποτελεσματική χρειάζεται να απαλλαγεί από το γραφειοκρατικό σύστημα διοίκησης, να επενδύσει στο ανθρώπινο δυναμικό και να χαρακτηρίζεται από αξιοκρατία, συνεργατική κουλτούρα και διαφάνεια. Ο συνδυασμός manager και ηγέτη θεωρείται ο καταλληλότερος για να επηρεάσει την αποδοτικότητα, η οποία προκύπτει μέσα από τις αρμοδιότητες που ο κάθε ένας έχει ξεχωριστά. Οι εργαζόμενοι επιζητούν την ύπαρξη ενός ηγετικού στελέχους που θα τους παρακινήσει, ενώ κάνουν αναφορά και στο ρόλο του manager ο οποίος διοικώντας σωστά μπορεί να αυξήσει την αποδοτικότητα. Συμπεράσματα: Ο εργασιακός χώρος, ως ένα διακριτό μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας, αποτελεί ένα ευμετάβλητο τοπίο όπου αναπτύσσεται τόσο η ατομική όσο και η συλλογική προσπάθεια με συνέπεια τη δημιουργία μιας δυναμικής η οποία αλλάζει τη συνολική κατάσταση προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Ο ρόλος της διοίκησης και της ηγεσίας είναι νευραλγικός, αφού ουσιαστικά καλείται να καθοδηγήσει και να συντονίσει ένα σύνολο ανθρώπων το οποίο δεν αποτελεί μια στατική μάζα, αλλά μια δυναμική συλλογική οντότητα με τη δική της δυναμική, το δικό της τρόπο λειτουργίας, τα δικά της χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Η ηγεσία και τα ανώτερα στελέχη της διοίκησης διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας. Συνεπώς είναι ζωτικής σημασίας η ύπαρξη μιας ηγεσίας με όραμα, η οποία με στρατηγικό σχεδιασμό να συνδέει όλες τις ομάδες συμμετεχόντων για τη βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας υγείας και της ικανοποίηση των εργαζομένων, κατά τη διαχείριση της οργανωτικής διαδικασίας του νοσοκομείου. Οι ιδιαιτερότητες των οργανισμών υγείας, με την αυξημένη πολυπλοκότητα και τα αντικρουόμενα συμφέροντα, απαιτούν μια νέα αντίληψη όσον αφορά την διοίκηση των νοσοκομείων. Απαιτείται εφαρμογή του νοσοκομειακού management, χρήση νέας τεχνογνωσίας, επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, σωστή διαχείριση όλων των πόρων με κριτήριο την παροχή ποιότητας υπηρεσιών υγείας. Είναι θετικό στοιχείο για την επιτυχία ενός οργανισμού, η άσκηση της διοίκησης να συνδέεται άμεσα με την άσκηση της ηγεσίας. Η αποτελεσματική οργάνωση και διοίκηση, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική ηγεσία στο χώρο της εργασίας, θα οδηγήσει τον νοσοκομειακό οργανισμό στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην εσωτερική βελτίωση και στην επίτευξη των καλύτερα δυνατών αποτελεσμάτων. Το τελικό αποτέλεσμα όλης της προσπάθειας, είναι η ικανοποίηση του ασθενή που αποτελεί το πρωταρχικό ζητούμενο.