Εκμαιεύοντας την αντίληψη εαυτού παιδιών νηπιακής ηλικίας στην Κωνσταντινούπολη, με αφήγηση παραμυθιού

Abstract

Η έννοια του εαυτού και η αυτοαντίληψη ως βασική της συνιστώσα ήταν, είναι και θα είναι αντικείμενο διαρκούς ερευνητικής δραστηριότητας. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την έννοια της αυτοαντίληψης, ειδικότερα στην ευαίσθητη προσχολική και νηπιακή ηλικία. Εστιάζει το ενδιαφέρον της στους παράγοντες που καθορίζουν την εικόνα εαυτού και χρησιμοποιεί την αφήγηση παραμυθιών και τη δύναμη που ασκούν τα παραμύθια στα παιδιά ως εργαλείο για την εκμαίευση της αυτοαντίληψής τους. Η αυτοαντίληψη στη νηπιακή ηλικία κρίνεται πολύ σημαντική για την ομαλή ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου. Στην έρευνα συμμετείχαν 9 νήπια από το Ζάππειο Ομογενειακό Σχολείο της Κωνσταντινούπολης και μπορεί να χαρακτηριστεί πρωτότυπη καθώς οι συνθήκες διεξαγωγής της ήταν ιδιαίτερες αφού πραγματοποιήθηκε μέσω διαδικτύου κατά τη διάρκεια της καραντίνας λόγω της πανδημίας του covid-19. Ως μέθοδο ακολουθήσαμε το ποιοτικό μοντέλο εκπαιδευτικής έρευνας με ανάλυση περιεχόμενου των δεδομένων που συλλέξαμε με εργαλεία την ημι-δομημένη συνέντευξη, τη συμμετοχική παρατήρηση, την τήρηση ημερολογίου από την ερευνήτρια και τον κριτικό φίλο. Στα πρώτα κεφάλαια αποδώσαμε τους βασικότερους ορισμούς του εαυτού και αντιπαραθέσαμε τις έννοιες της αυτοαντίληψης και της αυτοεκτίμησης. Αναπτύξαμε τις συνθήκες που διαμορφώνουν την αυτοαντίληψη κατά τη νηπιακή ηλικία, στην οποία ανήκει και η ομάδα που συμμετέχει στην έρευνα. Προσεγγίσαμε το παραμύθι και την αφήγησή του ως τεχνική της Δραματικής Τέχνης στην Εκπαίδευση παραθέτοντας το θεωρητικό πλαίσιο που αφορά στο παραμύθι, τη σημασία και τη δύναμη που ασκεί στα παιδιά και εστιάσαμε στον παιδαγωγικό ρόλο της αφήγησης ως μέσο εκμαίευσης της ταυτότητας εαυτού. Στο ερευνητικό μέρος γίνεται περιγραφή του σκοπού, των ερευνητικών ερωτημάτων και υποθέσεων και παρουσιάζεται η υλοποίηση της έρευνας όπου εκθέτουμε τον ερευνητικό πληθυσμό και τις συνθήκες διεξαγωγής της έρευνας. Στη μεθοδολογία της έρευνας γίνεται ανάλυση του σχεδιασμού, των μέσων διεξαγωγής και ανάλυση περιεχομένου των δεδομένων καθώς και ποιοτικές παρατηρήσεις ανά συμμετέχοντα. Από τα αποτελέσματα διαπιστώσαμε ότι η υπό διερεύνηση ομάδα διαθέτει την αναμενόμενη για την ηλικία της αυτοαντίληψη. Τα παιδιά έχουν σχηματίσει την προσωπική τους ταυτότητα έτσι όπως την αντιλαμβάνονται. Η αυτοεικόνα τους επικεντρώνεται στην κοινωνικότητα και στο σχετίζεσθαι. Δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην εξέλιξή της μέσω βελτίωσης των προσωπικών τους δεξιοτήτων. Συμπεράναμε ότι η αφήγηση του παραμυθιού κινητοποίησε ευχάριστα τα νήπια και πρόσφερε ερεθίσματα να καλλιεργήσουν την ενεργητική ακρόαση, να κινητοποιήσουν τη δημιουργική σκέψη, να εξωτερικεύσουν πτυχές της προσωπικότητάς τους, να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους μέσα από τον «άλλο». Είναι η αφηγηματική προσέγγιση ένας ασφαλής τρόπος για να εκμαιεύσουμε στοιχεία της ταυτότητας των παιδιών παρά τον περιορισμό που έθετε η χρήση του διαδικτύου στην ομαδική επικοινωνία και τον διάλογο μεταξύ των παιδιών. Για τον λόγο αυτόν, στον επίλογο της εργασίας περιλαμβάνεται πρόταση για τη δημιουργία εκπαιδευτικής πλατφόρμας όπου θα συνδυάζονται τα παιδαγωγικά αντικείμενα με δραστηριότητες αλληλεπίδρασης και θα αξιοποιούνται όλες οι δυνατές τεχνικές της Δραματικής Τέχνης στην Εκπαίδευση με τη βιωματική προσέγγιση.