Μεγάλα έργα και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης. Η εφαρμογή του 7ου Σ.Β.Α. μέσα από την απολιγνιτοποίηση στην Ελλάδα.

Abstract

Στο πρώτο μέρος της παρούσας διπλωματικής εργασίας ορίζονται οι έννοιες: Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (Σ.Β.Α.), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον 7ο στόχο «Φθηνή και Καθαρή Ενέργεια», και απολιγνιτοποίηση. Αυτό γίνεται ώστε να δοθούν οι θεωρητικές βάσεις πάνω στις οποίους θα δομηθεί η διπλωματική εργασία. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται εκτενώς οι Σ.Β.Α. όπως και ο τρόπος και ο βαθμός της ενσωμάτωσης αυτών στο κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Δίνονται ως παραδείγματα η Ολλανδία, η Δανία και η Γερμανία που εφάρμοσαν ορθά σε πληθώρα έργων τους τους Σ.Β.Α. ώστε να υπάρχει μέτρο σύγκρισης με την Ελλάδα και να υπογραμμιστούν οι καλές πρακτικές που μπορούν να εφαρμοστούν. Ακολούθως, παρουσιάζεται η πολιτική που ακολουθείται και οι διαφορές που συναντώνται μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αναφορικά με τους Σ.Β.Α. στην Ελλάδα. Επιπροσθέτως, υπάρχει αναλυτική παρουσίαση του Εθνικού Σχεδίου Ενέργειας και Κλίματος (Ε.Σ.Ε.Κ.) και του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Σ.Δ.Α.Μ.). Αυτό γίνεται ώστε να αποσαφηνιστεί το θεσμικό πλαίσιο της απολιγνιτοποίησης και να παρουσιαστούν οι κατευθυντήριες γραμμές που θα συμβεί και ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης που έχει τεθεί στο έργο. Εν συνεχεία, γίνεται εις βάθος εστίαση στον τομέα της απολιγνιτοποίησης στην Ελλάδα. Αρχικά, υπάρχει ιστορική αναδρομή στη διαδικασία για να παρουσιαστούν οι θέσεις και η εξέλιξη της από το 1996 έως σήμερα, ώστε να φανεί το μέγεθος της εξέλιξης και ο βαθμός που έχει επέλθει στο ζήτημα σε βάθος χρόνου. Ορίζεται πλήρως το σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα στην απολιγνιτοποίηση ενώ παρουσιάζονται αναλυτικά, μέσω του ρυθμιστικού πλαισίου, οι μελλοντικοί στόχοι που έχουν τεθεί. Ακόμη, παρουσιάζεται η ύπαρξη της έντονης πολιτικής βούλησης για το μεγάλο αυτό έργο, οι αποκλίσεις των απόψεων στο πολιτικό φάσμα και η μεταβαλλόμενη γραμμή που υπήρχε κυρίως στο παρελθόν, η οποία βρισκόταν σε άμεση εξάρτηση με τις πολιτικές θέσεις των κυβερνώντων, κάτι που σήμερα είναι εξαιρετικά δύσκολο να συμβεί καθώς έχουν ψηφιστεί συγκεκριμένοι μετρήσιμοι στόχοι που έχουμε δεσμευθεί να επιτύχουμε ως Ελλάδα. Κατόπιν, παρουσιάζονται εκτενώς οι 3 βασικοί τρόποι καθώς και όλα τα κύρια μέσα χρηματοδότησης που χρησιμοποιούνται και θα συνεχίσουν να το κάνουν με βέβαιο ορίζοντα το 2028 σε πρώτο χρόνο και μετά από πιθανές επικαιροποιήσεις ως το 2050 σαν τελική ημερομηνία. Η τμηματοποίηση που έχει προκύψει (ΕΕ, Κράτος, Ιδιωτικός τομέας) προάγει την επικάλυψη των χρηματοδοτικών εργαλείων και άρα την χρηματοδότηση συνολικά όπως και τα σχήματα που θα χρησιμοποιηθούν για την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου (αμιγώς κρατικά, αμιγώς ιδιωτικά, ΣΔΙΤ κλπ). Αυτό συμβαίνει ώστε να ενισχυθεί η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα στη διαδικασία χωρίς να υπάρξει καθίζηση των κοινωνικών στρωμάτων και της οικονομίας των περιοχών που βρίσκονται στην διαδικασία μετάβασης. Τέλος, επιχειρείται η συνολική αποτίμηση του εγχειρήματος μέχρι και σήμερα, με τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται να δείχνουν ότι θα πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο που έχει γίνει στην Ελλάδα, κάτι το οποίο προκύπτει από την ολοκλήρωσή του τόσο από οικονομικής άποψης όσο και από τις αλλαγές που θα προκαλέσει και την χωρική έκταση που θα περιλαμβάνει. Το ενεργειακό μίγμα της Ελλάδας θα αλλάξει άρδην μέσα στα επόμενα 29 χρόνια, οι κοινωνίες θα πρέπει να προσαρμοστούν και τα σχέδια που έχουν καταρτιστεί, στοχεύουν σε αυτό ακριβώς, προάγοντας την βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της χρήσης των Σ.Β.Α. Ολοκληρωτική αποτίμηση, δεν μπορεί να γίνει, καθώς ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί το έργο, και για το λόγο αυτό, αντί επιλόγου, προτείνεται η περαιτέρω έρευνα του θέματος και η συνεχής παρακολούθηση του σε βάθος χρόνου. Ακόμη, προτείνονται κάποια ορόσημα και διάφορες δράσεις που ενδείκνυνται να πραγματοποιηθούν ώστε να επιτευχθούν ορθά και στην ώρα τους οι δεσμεύσεις της Ελλάδας.