Αξιολόγηση των Γραφείων Προστασίας Δικαιωμάτων των ληπτών υπηρεσιών υγείας

Abstract

Εισαγωγή: Η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περίθαλψη των ασθενών αναφέρεται στην θεωρητική και πρακτική εφαρμογή των γενικών αρχών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο πλαίσιο της περίθαλψης των ασθενών, ιδιαίτερα στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ασθενών και παρόχων. Εφαρμόζει γενικά τις αρχές των δικαιωμάτων σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ή περιβάλλον. Ενώ επικεντρώνεται στους ασθενείς, δεν περιορίζει τα δικαιώματα σε μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων. Είναι προφανές ότι η γνώση των δικαιωμάτων των ασθενών στην υγεία είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για την ενεργό συμμετοχή τους στην επιλογή των θεραπευτικών αποφάσεων που τους αφορούν, την ανάγκη προστασίας των προσωπικών τους δεδομένων αλλά και την ισότιμη πρόσβαση τους στην υγειονομική περίθαλψη. Οι ασθενείς έχουν την ανάγκη να γνωρίζουν με σαφήνεια τα δικαιώματα τους, με πρόσθετο σκοπό την απρόσκοπτη πρόσβαση στο σύστημα υγείας. Στο Περιφερειακό Γραφείο Προστασίας Δικαιωμάτων Υγείας των Υπηρεσιών Υγείας, μπορούν να απευθύνονται οι ασθενείς (νοσηλευόμενοι και εξωτερικοί), οι συνεργάτες και οι συνάδελφοι των ασθενών, οι επισκέπτες και όλοι οι ενδιαφερόμενοι πολίτες για άμεση ενημέρωσή τους για θέματα του Νοσοκομείου, να υποβάλλουν προτάσεις ή καταγγελίες αφορούν την παροχή υπηρεσιών υγείας και κυρίως να προστατεύονται κατά την άσκηση του δικαιώματός τους στο βασικό ανθρώπινο αγαθό της υγείας. Στόχος: Σκοπός της μελέτης είναι η αποτύπωση της πραγματικότητας όσον αφορά τη λειτουργία των Υπηρεσιών Προστασίας των Δικαιωμάτων των Υγειονομικών Υπηρεσιών Υγείας και την καταγραφή των δυνατών και των αδύνατων σημείων αυτής της λειτουργίας, ώστε να προσδιοριστούν οι βελτιωτικές δράσεις που θα αποδοθούν στη λήψη υπηρεσιών από σύστημα στο πολίτη. Μεθοδολογία: Το δείγμα της μελέτης θα αποτελέσουν τρεις κατηγορίες πληθυσμού από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών. Οι επαγγελματίες υγείας των νοσοκομείων, οι εργαζόμενοι στα Αυτοτελή Γραφεία Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας και οι λήπτες υπηρεσιών υγείας ανεξαρτήτως αν είναι χρήστες των γραφείων αυτών. Η διαδικασία των ερωτηματολογίων διεξήχθη από τον Αύγουστο 2019 έως τέλη Δεκεμβρίου 2019, αφού προηγουμένως εξασφαλιστούν εγκριτικές άδειες από τους κατάλληλους φορείς, σε περίπτωση που κριθεί απαραίτητο. Αποτελέσματα: Στην έρευνα των εργαζομένων στο Γραφείο Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας συμμετείχαν τέσσερα (4) άτομα, ακριβώς όσοι και οι εργαζόμενοι στο υπό μελέτη Νοσοκομείο. Και οι τέσσερις εργαζόμενοι ήταν γυναίκες με τις 3 να είναι πανεπιστημιακής ή τεχνολογικής εκπαίδευσης. Οι 2 από τις 4 κατείχαν διοικητικές θέσεις, ενώ η μία προερχόταν από την ιατρική υπηρεσία και η άλλη από τη νοσηλευτική υπηρεσία. Η πλειοψηφία δήλωσε προϋπηρεσία για 21-30 έτη. Η πλήρης πλειοψηφία ήταν υπάλληλοι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης για τη συγκεκριμένη δομή. Όπως διαφαίνεται στις απαντήσεις της πρώτης ανοικτής ερώτησης, αρχικά οι ερωτώμενοι δεν απάντησαν ακριβώς στην ερώτηση καθώς ο αριθμός των απαντήσεων θα έπρεπε να μεγαλύτερος. Πρόσθετα οι απαντήσεις σχετικά με τη δυσκολία μετάβασης των ασθενών έρχεται σε αντίθεση με τα οριζόμενα με το νόμο σχετικά με την προσβασιμότητα των ασθενών και του δικαιώματος τους. Επίσης η απάντηση σχετικά με τη μη τηλεφωνική επικοινωνία προ της επίσκεψης στο Γραφείο μπορεί να αναλυθεί ακόμα και ως ανεπάρκεια του εργαζομένου σχετικά με την διαχείριση δύσκολων περιστατικών που οδηγούν σε συγκρούσεις και εντάσεις. Στην έρευνα συμμετείχαν 152 άτομα ως επαγγελματίες υγείας. Η ποσοστιαία καταγραφή για την κατανομή του φύλου παρουσιάζεται υπέρ των γυναικών επαγγελματιών υγείας έναντι των αντρών με 78,95% και 19,08% αντίστοιχα και για τα δύο φύλα. Η αυτή μεγάλη διαφοροποίηση στα ποσοστά που αφορούν το φύλο, μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως καθώς παραδοσιακά οι εισακτέοι σε σχολές νοσηλευτικού ενδιαφέροντος είναι περισσότερες γυναίκες. Οι κύριες ηλικιακές ομάδες που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο ήταν οι ομάδες <35 ετών, 36-45 ετών, 46-55 ετών, και > 56 ετών με ποσοστά 21,71%, 33,55%, 30,26%, 5,92% αντίστοιχα και 8,55% οι μη απαντημένες ερωτήσεις. Σε ότι αφορά την ειδικότητα των ερωτώμενων η πλειοψηφία ήταν νοσηλευτές ΤΕ με ποσοστό 45,39% με τους νοσηλευτές ΔΕ να ακολουθούν σε ποσοστό 17,11%. Οι υπόλοιπες επιλογές παρουσιάζουν μη στατιστικά σημαντικά ποσοστά. Στο δεύτερο μέρος του ερωτηματολογίου, οι επαγγελματίες υγείας που συμμετείχαν στην μελέτη κλήθηκαν αν απαντήσουν σε περιορισμένες ερωτήσεις. Συγκεκριμένα η πλειοψηφία των επαγγελματιών υγείας απάντησαν ότι δεν γνωρίζουν την ύπαρξη του Γραφείου Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας με ποσοστό 59,60%. Θετικά απάντησε το ποσοστό των 34,44% των υπό μελέτη επαγγελματιών υγείας. Στην έρευνα συμμετείχαν 108 άτομα ως λήπτες υπηρεσιών υγείας. Η ποσοστιαία καταγραφή για την κατανομή του φύλου παρουσιάζεται υπέρ των γυναικών ληπτών έναντι των αντρών με 55,56% και 44,44% αντίστοιχα και για τα δύο φύλα. Οι κύριες ηλικιακές ομάδες που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο ήταν οι ομάδες <35 ετών, 36-45 ετών, 46-55 ετών, και > 56 ετών με ποσοστά 17,59%, 25,93%, 27,78%, 26,85% αντίστοιχα και 1,85% οι μη απαντημένες ερωτήσεις. Σε ότι αφορά την ασφαλιστική ικανότητα των ερωτώμενων η πλειοψηφία ήταν ασφαλισμένοι με ποσοστό 66,67%. Στο δεύτερο μέρος του ερωτηματολογίου, οι λήπτες που συμμετείχαν στην μελέτη κλήθηκαν να απαντήσουν σε περιορισμένες ερωτήσεις. Συγκεκριμένα η πλειοψηφία των ληπτών απάντησαν ότι γνωρίζουν την ύπαρξη του Γραφείου Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας με ποσοστό 72,22% σε αντίθεση με το αντίστοιχο ποσοστό των επαγγελματιών υγείας ήτοι 59,60%. Συμπεράσματα: Εν κατακλείδι αυτό που καθίσταται σαφές και από την περιγραφική και από την επαγωγική στατιστική ανάλυση του ερωτηματολογίου που αφορούσε τους λήπτες υπηρεσιών υγείας σε σχέση με Γραφείο Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας αφορά μια θετική στάση σε ότι αφορά τη λειτουργία, οργάνωση, εκπαίδευση, ενημέρωση και ρόλου του Γραφείου αλλά και μία ιδιαίτερη εμπιστοσύνη από μέρους τους σε ότι αφορά τη λειτουργία του Γραφείου ως χώρου στο νοσοκομείο. Σε όλα τα ανωτέρω ο ενεργός ρόλος του Γραφείου Προστασίας Δικαιωμάτων των Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας μπορεί να επισημάνει και να συμβάλλει στην παροχή πληροφόρησης στους ασθενείς σε ότι αφορά τα δικαιώματά τους αλλά και τις λειτουργικές διαδικασίες του νοσοκομείου που περιθάλπονται. Πρόσθετα, η εμπιστευτικότητα, η ορθή τήρηση και πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο, η ενημερωμένη συγκατάθεση των ασθενών, η άνευ διακρίσεων που άπτονται της ταυτότητας, του φύλου, της θρησκείας, του σεξουαλικού προσανατολισμού αποτελούν τομείς διερεύνησης και πληροφόρησης του ασθενούς ακόμα και σήμερα.