Μεταναστευτική πολιτική. Το δίκαιο της ιθαγένειας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

Abstract

Η Ελλάδα από τις αρχές της δεκαετίας του 1 990 αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα αθρόας έλευσης αλλοδαπών, τόσο από γειτονικές χώρες όσο και από χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης. Έτσι η Ελλάδα από χώρα εξαγωγής μεταναστών σταδιακά μετατράπηκε σε χώρα υποδοχής μεταναστών χωρίς όμως ουσιαστικά νομικό και ποιοτικό έλεγχο των εισερχομένων αλλοδαπών για τους οποίους ίσχυαν αρχικά κυρίως κατασταλτικά αστυνομικά μέτρα. Οι αιτίες για την μετατροπή της Ελλάδος σε χώρο υποδοχής μεταναστών εδράζονταν αφενός στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, αφετέρου στις γενικότερες πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις που επήλθαν στην Ευρώπη και ειδικότερα στις χώρες της Βαλκανικής Χερσονήσου κατά τα προηγούμενα έτη. Η μεταναστευτική πολιτική οφείλει να είναι η σχεδιασμένη ενσωμάτωση (όχι αφομοίωση) των μεταναστών που θα αποτρέπει την ανομική συμπεριφορά τους και δεν θα περιορίζεται μόνο στην ικανοποίηση των αναγκών της αγοράς. Μια λοιπόν μορφή ενσωμάτωσης των μεταναστών είναι και η κτήση της Ελληνικής ιθαγένειας μέσω της πολιτογράφησης. Κάθε άνθρωπος θα πρέπει να έχει μία μόνο ιθαγένεια. Αυτό αποτελεί μια ακόμη αρχή που θα έπρεπε να ακολουθείται από τις περί ιθαγένειας νομοθεσίες όλων των πολιτειών για να μην καταλήγουμε στο φαινόμενο της πολυϊθαγένειας, πράγμα όμως που στις σύγχρονες νομοθεσίες δεν συμβαίνει. Τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για «ευρωπαϊκή ιθαγένεια» για πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως θεσπίστηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, στην ουσία θεσπίζεται ιθαγένεια της Ένωσης. Πολίτης της Ένωσης είναι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους. Η ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπληρώνει και δεν αντικαθιστά την εθνική ιθαγένεια. Συμπερασματικά διαπιστώνουμε «κοινοτικοποίηση» της μεταναστευτικής πολιτικής.