Η διαβάθμιση στις ρηματικές πολυλεκτικές εκφράσεις της Νέας Ελληνικής

Abstract

Η παρούσα εργασία μελετά το κατά πόσον επιλεγμένες ρηματικές πολυλεκτικές εκφράσεις (ΡΠΛΕ) που δηλώνουν συναισθήματα μπορούν να τροποποιηθούν με γλωσσικά στοιχεία, τα οποία αυξάνουν/επιτείνουν ή μετριάζουν την ένταση του εκάστοτε συναισθήματος. Στόχος, λοιπόν, είναι η καταγραφή και η μελέτη λέξεων/δομών που εμφανίζονται με τις συγκεκριμένες ΡΠΛΕ και εκφράζουν επίταση ή μετριασμό. Απώτερος σκοπός είναι η αξιοποίηση των δεδομένων από την ΙΔΙΟΝ, τη δικτυακή λεξικογραφική βάση τεκμηρίωσης πολυλεκτικών εκφράσεων της Νέας Ελληνικής. Οι υπό μελέτη ρηματικές πολυλεκτικές εκφράσεις επιλέχθηκαν από την προαναφερθείσα βάση, ενώ τα δεδομένα αποτελούν αυθεντικά παραδείγματα τα οποία συνελέγησαν από το διαδίκτυο με συστηματική χρήση της μηχανής αναζήτησης Google, καθώς στόχος ήταν η καταγραφή όλων των δυνατών δομών που περιέχουν επιτατικά ή μετριαστικά γλωσσικά στοιχεία. Η διαβάθμιση των ΡΠΛΕ αποτελεί ένα φαινόμενο το οποίο δεν έχει μελετηθεί συνολικά για τη Νέα Ελληνική, επομένως, στην παρούσα εργασία αξιοποιούνται μελέτες οι οποίες εξετάζουν θέματα σχετικά με τα δύο φαινόμενα τόσο από την ελληνική όσο και από τη διεθνή βιβλιογραφία. Από τη μελέτη των δεδομένων προέκυψαν δύο κατηγορίες γλωσσικών στοιχείων: η πρώτη περιέχει λέξεις/δομές, οι οποίες δηλώνουν επίπεδα διαβαθμίσιμων ιδιοτήτων και η δεύτερη λέξεις/δομές που επιτελούν τις λειτουργίες της επίτασης και του μετριασμού ως αποτέλεσμα γραμματικοποίησης ή εμφατικού τονισμού, ενώ ταυτόχρονα εισάγουν στον λόγο πραγματολογικά στοιχεία, όπως η δέσμευση του ομιλητή για την αλήθεια των λεγομένων του. Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι υπό μελέτη ΡΠΛΕ, οι οποίες ως επί το πλείστον συνιστούν εγγενώς επιτατικά στοιχεία, είναι δυνατόν να επιδέχονται διαβάθμιση με μηχανισμούς μετριασμού και επίτασης. Επίσης, παρατηρείται ότι υπάρχουν ιδιαιτερότητες ως προς την κατανομή των λέξεων/δομών που τροποποιούν τις ΡΠΛΕ, όταν εμφανίζονται σε δομές που δηλώνουν διαβάθμιση, γεγονός που καθιστά χρήσιμη μία εποπτική θεώρηση του φαινομένου, η οποία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για λεξικογραφικούς σκοπούς και για περαιτέρω μελέτη.