Η μέθοδος γενετικής παρέμβασης CRISPR-Cas9 & το φάσμα της σύγχρονης ευγονικής

Abstract

Διανύουμε τον 21ο αιώνα, τον αιώνα του DNA και τη γέννηση της γενετικής επανάστασης. Βρισκόμαστε στο κατώφλι του «πολιτισμού του γονιδίου». Επανάσταση στη Βιολογία προκάλεσε η άφιξη της νέας τεχνολογίας CRISPR-Cas9, καθώς αναμένεται να αλλάξει τον κόσμο με την εύκολη, ταχύτερη, οικονομική και αποτελεσματική/στοχευόμενη τροποποίηση του κώδικα DNA των ζωντανών οργανισμών. Μήπως, όμως, άνοιξε ο ασκός του Αιόλου; Οι επιστήμονες ελπίζουν να θεραπεύσουν ασθένειες. Κάποιοι, όμως, προχωρούν κάποια βήματα πιο πέρα, τροποποιώντας το DNA εμβρύων που φέρουν επιβλαβή γονίδια, προκαλώντας αλλαγές που επηρεάζουν τη βλαστική σειρά του ανθρώπινου είδους και δημιουργώντας χαρακτηριστικά που μεταβιβάζονται στους απογόνους. Πληθώρα ηθικών προβληματισμών ανακύπτουν και προκαλούν τεράστια διλήμματα στην παγκόσμια κοινότητα, καθώς πολύ εύκολα μπορεί κανείς να αλλάξει μόνιμα τη γενετική μοίρα των ειδών, διαδίδοντας σε έναν πληθυσμό μια γενετική αλλαγή μέσω της αναπαραγωγής. Η νομοθεσία που αφορά στη διόρθωση του DNA μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι ακόμα ασαφής στην Ελλάδα, τη στιγμή που στην Ευρώπη απαγορεύεται η τροποποίηση γονιδίων που κληροδοτούνται στους απογόνους. Επιπλέον, στη σκιά του CRISPR κρύβεται απειλητικά η ευγονική. Οι έχοντες υψηλότερα εισοδήματα θα έχουν πρόσβαση σε μεθόδους δημιουργίας «σχεδιασμού» παιδιών, γεγονός το οποίο οδηγεί σε ταξική διαστρωμάτωση, αμβλύνοντας τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. Αδιαμφισβήτητα, η βιοτεχνολογία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Βιοηθική, έργο της οποίας είναι ο συμβιβασμός ανάμεσα στις πολλά υποσχόμενες προσδοκίες και στις ανησυχίες που ανακύπτουν ένεκα της αβεβαιότητας. Σε αυτό το δίπολο τη λύση δίνουν οι διάφορες ηθικές θεωρίες, βάσει των οποίων διαμορφώνεται το πλαίσιο αντιμετώπισης των ηθικών διλημμάτων, σταθμίζοντας τα αντικρουόμενα δεδομένα και αποσκοπώντας στην εύρεση της βέλτιστης επιλογής. Καταλήγοντας, στο πλαίσιο ταύτισης της ζωής με την πληροφορία, εξαλείφεται η ακεραιότητα των ειδών, χάνεται η «αυταξία» της ζωής και αυτή «αποηθικοποιείται», γι’ αυτό επιτρέπεται η παρέμβαση. Καλείται, λοιπόν, ο σημερινός «ατελής» άνθρωπος να δημιουργήσει ο ίδιος το νέο «τέλειο» άνθρωπο, τον «μετάνθρωπο», οδηγώντας σε έναν κόσμο συνειδητής εξέλιξης, τη «μεταδαρβίνεια». Οι γονείς γίνονται οι νέοι «ευγονιστές», επανασχεδιάζοντας τις γενετικές οδηγίες του DNA των παιδιών βάσει των δικών τους προδιαγραφών. Μήπως, όμως, ελλοχεύει ο εφιάλτης μιας απειλητικής τεχνοκεντρικής ελίτ; Η ευθύνη της νέας γενιάς είναι τεράστια. Ο κίνδυνος καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μετά την ιλιγγιώδη εξέλιξη της βιοτεχνολογίας είναι ορατός. Το κουτί της Πανδώρας έχει ήδη ανοίξει, όμως η ελπίδα παραμένει ανέπαφη…