Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην ελληνική κοινωνία και η νεανική ανεργία: Αυτοαντίληψη και προσδοκίες των ανέργων νεαρής ηλικίας (Neets)

Abstract

Η διεθνής οικονομική κρίση του 2008 άφησε το αποτύπωμά της στην ελληνική κοινωνία μέσα από τις πολυδιάστατες και ιδιαίτερα δυσχερείς οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της. Το βασικότερο όμως ζήτημα στην ελληνική – και όχι μόνο – κοινωνία, με πολυεπίπεδες προεκτάσεις, αποτέλεσε η ραγδαία άνοδος στην ανεργία και ειδικότερα στην ανεργία των νέων, με αποκορύφωμα στην ανάδειξη του φαινομένου των Neets, του πληθυσμού των νέων που βρίσκoνται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Όλοι οι νέοι της χώρας δέχτηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα κατά τη διάρκεια της oικoνoμικής κρίσης, διαμορφώνοντας τις προσδοκίες και την αυτοαντίληψή τους με φόντο τον κίνδυνo της ανεργίας, της φτώχειας και τoυ κoινωνικoύ απoκλεισμoύ (Politou A., Nikolakaki M., 2023). Η ανάγκη για αποτύπωση αυτών των προσδοκιών και αυτοαντιλήψεων με απώτερο στόχο την δημιουργία των κατάλληλων κοινωνικών αναχωμάτων, στο αδιέξοδο που αντιμετωπίζουν οι νέοι, οδήγησε στην εκπόνηση της συγκεκριμένης διδακτορικής διατριβής με τίτλο Oι επιπτώσεις της oικoνoμικής κρίσης στην ελληνική κοινωνία και η νεανική ανεργία: Αυτοαντίληψη και προσδοκίες των ανέργων νεαρής ηλικίας (Neets). Για την επιτυχή εξέταση ενός τόσο κρίσιμου ζητήματος απαιτείται αρχικά η κατανόηση των αιτιών που οδήγησαν στην κρίση καθώς και η μελέτη των επιπτώσεών της στον οικονομικό και κοινωνικό ιστό. Έπειτα, πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα που διεξήχθη πανελλαδικά, σε 360 νέους ηλικίας 15-25 ετών που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Τα θέματα τα οποία διερευνήθηκαν σχετίζονται με τον βαθμό αισιοδοξίας ή καταθλιπτικής συμπτωματολογίας των νέων, με τις προσδοκίες τους και την αυτοαντίληψή τους σε σχέση με τα κίνητρα για εργασία, αλλά και τις σκέψεις τους για το μέλλον τους και την παραμονή τους στη χώρα. Επίσης, εξετάστηκε το πώς σχεδιάζουν την είσοδο τους στην αγορά εργασίας, έχοντας ως επιλογές την εκπαίδευση, την αλλαγή στον τομέα απασχόλησης ή ακόμα και την εργασιακή μετανάστευση (Politou A., Nikolakaki M., 2023). Μέσα από τις απαντήσεις αλλά και τις μεταξύ τους συσχετίσεις, διαπιστώνεται ότι οι νέοι διατηρούν στην πλειοψηφία τους την αισιοδοξία τους για το μέλλον τους, συνεχίζοντας να κάνουν σχέδια, έχοντας υψηλά κίνητρα στην αναζήτηση εργασίας και επιθυμώντας την πλήρη απασχόλησή τους σε τομείς ενδιαφέροντός τους, καθώς και τη συνέχιση της κατάρτισής τους σε προγράμματα τα οποία όμως να είναι συνδεδεμένα με την απασχόληση. Η μείωση των προσδοκιών τους αλλά και η σκέψη φυγής στο εξωτερικό γίνεται κυρίως για βιοποριστικούς λόγους και ελλείψει άλλων εναλλακτικών. Η αβεβαιότητα και η μείωση της αισιοδοξίας τους βασίζεται κυρίως στο φόβο της μακροχρόνιας ανεργίας, στο χαμηλό επίπεδο εισοδήματος, αλλά και στην αδυναμία αξιοποίησης των υψηλών προσόντων τους, ενώ παρά την αισιοδοξία τους, οι νέοι παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν (Politou A., Nikolakaki M., 2023). Έτσι, μέσα από την διερεύνηση όλων εκείνων των παραγόντων που επηρεάζουν τους Neets στην καθημερινότητά τους, σύμφωνα με τους οποίους διαμορφώνουν την αυτοαντίληψή τους και τις πρoσδoκίες τους για την κοινωνική, εκπαιδευτική και επαγγελματική τoυς πoρεία και σε συνδυασμό με την αισιοδοξία τους, την πιθανή καταθλιπτική συμπτωματολογία τους, καθώς και τα κίνητρά τους για εύρεση εργασίας, μπορούν να καταρτιστούν οι κατάλληλες στρατηγικές για την ανάσχεση τoυ φαινoμένου των Neets και την επανένταξη των νέων στον εργασιακό και κοινωνικό βίο (Politou A., Nikolakaki M., 2023).