Η αυτονομία του σχολείου και ο μετασχηματισμός του σε επαγγελματική κοινότητα μάθησης: Απόψεις εκπαιδευτικών για τις προκλήσεις, τις προϋποθέσεις και τα όρια

Abstract

Με την παρούσα μελέτη επιχειρήθηκε η διερεύνηση της αξίας που προσδίδουν οι εκπαιδευτικοί στην επαγγελματική κοινότητα μάθησης, η ανίχνευση χαρακτηριστικών της στο γενικό λύκειο και η ανάδειξη των διευκολυντικών και ανασταλτικών παραγόντων στη διαδικασία μετασχηματισμού του σχολείου σε κοινότητα μάθησης μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών. Επίσης, μέσα από την έρευνα αναδύθηκε η ανάγκη να προσδιοριστεί η ενδεχόμενη σχέση των κοινοτήτων μάθησης με τα υφιστάμενα και επιθυμητά επίπεδα επαγγελματικής αυτονομίας εκπαιδευτικών και σχολικής μονάδας. Η μέθοδος που επιλέχθηκε ως καταλληλότερη ήταν η ποιοτική με ημι-δομημένες συνεντεύξεις δεκατριών εκπαιδευτικών λειτουργών με ή χωρίς θέση ευθύνης σε δημόσια γενικά λύκεια του νομού Αττικής. Η επεξεργασία των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Κατά την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε πως οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί έχουν θεωρητικά μια θετική στάση απέναντι στην έννοια της επαγγελματικής κοινότητας μάθησης, αναγνωρίζοντας την αξία της. Τα σχολεία της έρευνας ενσωματώνουν στη λειτουργία τους ένα περιορισμένο αριθμό χαρακτηριστικών των κοινοτήτων μάθησης, όπως δημοκρατικό μοντέλο ηγεσίας, θετικό κλίμα και εμπιστοσύνη, κοινές αξίες και σχετική επάρκεια υποδομών για τη διεξαγωγή ομαδικών συζητήσεων. Η πολιτεία, ο διευθυντής και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να διευκολύνουν το μετασχηματισμό του σχολείου σε ΕΚΜ κατά την άποψη των ερωτηθέντων. Παράγοντες που εκπορεύονται από το συγκεντρωτικό/γραφειοκρατικό σύστημα διοίκησης της εκπαίδευσης και παράμετροι που συνεπάγονται μια αποστασιοποιημένη ή αρνητική στάση κάποιων εκπαιδευτικών, αναστέλλουν την υλοποίηση των κοινοτήτων μάθησης στο ελληνικό δημόσιο λύκειο. Ωστόσο, η εγκαθίδρυση ενός εκπαιδευτικού συστήματος που θα δίνει τη δυνατότητα στις σχολικές μονάδες να αποφασίζουν για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων σε συνδυασμό με την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και την αναβάθμιση του ρόλου τους είναι απαραίτητες για την επιχειρούμενη αλλαγή.