Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Διερεύνηση των απόψεων και αντιλήψεων των εκπαιδευτικών στελεχών και συλλογικών φορέων σχετικά με την εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου.

Abstract

Με την παρούσα εργασία πραγματοποιείται μια ευρεία έρευνα αποτύπωσης των πιο σημαντικών απόψεων και θέσεων φορέων, εκπαιδευτικών και ειδικών επιστημόνων, που σχετίζονται με τις δύο βαθμίδες εκπαίδευσης (πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια) και αφορούν στο θεσμό της αξιολόγησης του έργου των εκπαιδευτικών, όπως εφαρμόζεται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια με την ψήφιση του νόμου 4823/2021(ΦΕΚ 136/03.08.2021 -Τεύχος Α’), δίνοντας έμφαση κυρίως στα σημεία που αφορούν τον σκοπό, τα πεδία, τα κριτήρια και συνολικά τη διαδικασία της αξιολόγησης. Η εν λόγω έρευνα προέκυψε ως αναγκαιότητα μετά τις έντονες αντιδράσεις και τον προβληματισμό που δημιουργήθηκε με την ψήφιση του Ν.4823/2021, έχοντας ως στόχο τη διερεύνηση των απόψεων και της στάσης των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναφορικά με την αξιολόγησή τους, ειδικά σε σχέση με το υφιστάμενο σύστημα και τη διαδικασία αξιολόγησης. Εν κατακλείδι, σκοπός της εργασίας είναι να καταγράψει τις απόψεις των φορέων και εκπαιδευτικών σχετικά με την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού τους έργου, τις μεθόδους υλοποίησης και τα αποτελέσματα που έχουν προκύψει, προκειμένου να βελτιωθεί και να αναβαθμιστεί ο εκπαιδευτικός τους ρόλος. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δεν είναι μια τωρινή διαδικασία, αλλά είχε ήδη εφαρμοσθεί κατά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, την προπολεμική και μεταπολεμική περίοδο, που συνεχίστηκε την δεκαετία του ’90 μέσω νομοθετικών, ερευνητικών και εφαρμοσμένων καινοτόμων διαδικασιών. Στο πλαίσιο αυτό παρατίθενται τα βασικά χαρακτηριστικά της αξιολόγησης σε αυτές τις περιόδους, προκειμένου να συνεχιστεί με το παρόν θεσμικό πλαίσιο. Θεωρήθηκε επίσης αναγκαίο να δοθεί και η Ευρωπαϊκή προσέγγιση για την αξιολόγηση, ώστε να γίνουν συγκρίσεις και να εξαχθούν πιο ολοκληρωμένα συμπεράσματα. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών εφαρμόζεται ήδη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και αποτελεί σημαντικό πολυδιάστατο στοιχείο ελέγχου του εκπαιδευτικού συστήματος. Τελευταία καταρτίστηκε το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Πλαίσιο για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση (ΕΚ 2020), το οποίο στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της εκπαίδευσης, που προϋποθέτει τη συνεχή αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Στην παρούσα εργασία διερευνήθηκαν ενδεικτικά τα αντίστοιχα συστήματα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών σε αντιπροσωπευτικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως επίσης και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την εφαρμογή τους. Στην έρευνα αρχικά διατυπώθηκαν οι θέσεις υπηρεσιών (Υπουργείο Παιδείας, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής), Πανεπιστημιακών (ΕΚΠΑ, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και ΑΠΘ, Σχολή Επιστημών της Αγωγής), κεντρικών συνδικαλιστικών οργάνων (Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας, Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας, Ομοσπονδία Λειτουργών Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγου Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής). Στην συνέχεια πραγματοποιήθηκε έρευνα με τη μορφή συνέντευξης μέσω ημιδομημένων ερωτήσεων, η οποία συμπεριελάμβανε πέντε ερωτήματα (σκοπιμότητα αξιολόγησης, αιτίες αντίδρασης, αξιολόγηση και βελτίωση της εκπαίδευσης, στόχοι και αποτελέσματα, προτάσεις). Από την ανάλυση και την αξιολόγηση των απαντήσεων προέκυψαν σημαντικά συμπεράσματα αναφορικά με την ουσία της εφαρμογής – διαδικασίας της αξιολόγησης, αλλά και τη στάσης των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες προτάσεις τους. Κατά τη διαδικασία της έρευνας διαφάνηκε η πλήρης αντίθεση των φορέων των εκπαιδευτικών και του Υπουργείου, όπως επίσης και η χαώδης διαφορά απόψεων μεταξύ του θεσμικού πλαισίου (Ν.4823/2021) και των θέσεων του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής με τις αντίστοιχες θέσεις και προτάσεις όλων των συλλογικών – συνδικαλιστικών φορέων, αλλά και του επιστημονικού δυναμικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Σύλλογος Διδασκόντων ΑΠΘ και ΕΚΠΑ). Αντίθετα οι απόψεις των Συμβούλων Αξιολόγησης κυμάνθηκαν σε επίπεδα εξισορρόπησης των αντιθέσεων των προαναφερόμενων απόψεων.