Εδαφική προσέγγιση στην τοπική ανάπτυξη: Πολιτικές, μέσα και εργαλεία στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας: Από την σύλληψη στην αξιολόγηση

Abstract

Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Διαπανεπιστημιακού Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών με τίτλο «Τοπική και Περιφερειακή Ανάπτυξη και Αυτοδιοίκηση» και πραγματεύεται τη χωρική διάσταση και την εδαφική προσέγγιση στις αναπτυξιακές πολιτικές που εφαρμόζονται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήδη από τη σύστασή της. Για την κατανόηση των βασικών εννοιών του θέματος κρίθηκε αναγκαία η εξέταση των ιστορικών γεγονότων και των διαδικασιών που οδήγησαν στην ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογής της περιφερειακής πολιτικής και την υιοθέτηση της εδαφικής συνοχής ως κεντρικό στόχο της Ένωσης. Σε αυτή τη διερεύνηση αναδείχθηκαν έννοιες όπως οι περιφερειακές ανισότητες, η εδαφική διακυβέρνηση, ο χωροταξικός σχεδιασμός και η βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ καταγράφηκαν ζυμώσεις όπως η τροποποίηση των Συνθηκών και η διεύρυνση των συνόρων της Ένωσης που διαδραμάτισαν καταλυτικό ρόλο στις προτεραιότητες των πολιτικών περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης. Εκτός όμως από το θεωρητικό πλαίσιο, η ανάλυση επικεντρώνεται στα ζητήματα εφαρμογής των πολιτικών της ΕΕ στην κλίμακα του τοπικού και συγκεκριμένα στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας (ΠΔΕ). Η παρουσίαση της λογικής σχεδιασμού και κυρίως της διαδικασίας εφαρμογής εργαλείων όπως οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις, που σήμερα έχουν πλέον εξειδικευτεί από τους φορείς υλοποίησης και βρίσκονται στο στάδιο της τελικής αξιολόγησης από την αρμόδια αρχή διαχείρισης της ΠΔΕ, αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική περίπτωση για την κατανόηση των σύγχρονων συστημάτων αναπτυξιακού σχεδιασμού και την ενσωμάτωση της εδαφικής προσέγγισης στην τοπική ανάπτυξη. Είτε μιλάμε για τον αστικό είτε για τον περιαστικό και αγροτικό χώρο, ο σχεδιασμός των επενδύσεων και των αναπτυξιακών έργων δεν δύναται να κινείται ανεξάρτητα από το ευρύτερο χωροταξικό πλαίσιο εφαρμογής και τη συνιστώσα των χωρικών επιπτώσεων των τομεακών, διακρατικών και άλλων προγραμμάτων.