Η προβολή της φυσιογνωμίας της Ιθάκης μέσα από μία προσέγγιση ενός σχεδίου Place Branding

Abstract

Η Ιθάκη από τους προϊστορικούς χρόνους στην διάρκεια της ιστορίας της συνδέθηκε με τα ομηρικά έπη ως η πατρίδα του Οδυσσέα, διατηρώντας το όνομά της διαχρονικά το οποίο από την περίοδο των Τρωικών πολέμων είναι ομολογουμένως από τα πλέον αναγνωρίσιμα σε όλον τον κόσμο. Η διαχρονικότητα του ομηρικού κειμένου και η πληρότητα της περιγραφής του Τοπίου του νησιού ως ένα σύνολο γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών, γεγονότων και συναισθημάτων που αποπνέει, καθιστά στον αναγνώστη την εικόνα του νησιού εμβληματική και σημαίνουσα από την αρχή της αφήγησης και τον Όμηρο τον απόλυτο εκφραστή του σημερινού πολιτιστικού Τοπίου του νησιού που ανταποκρίνεται πλήρως στην εικόνα αυτή καθώς διατηρεί αυτούσια πολλά από τα τοπωνύμια του ομηρικού κειμένου σε συνδυασμό με αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν και την ιστορική διασύνδεση του νησιού με τα ομηρικά έπη. Ταυτόχρονα, ο συμβολισμός και η επιρροή της Οδύσσειας, και κατ΄ επέκταση της Ιθάκης, ως Τόπος αναφοράς στην διαχρονία της ανθρώπινης διανόησης έχει αποκτήσει πλέον τέτοιας έκτασης εμβέλεια ώστε δικαίως να αναφερόμαστε σε ένα πανανθρώπινο σύμβολο. Σήμερα η Ιθάκη μολονότι φέρει ως όνομα ένα ασυναγώνιστο brand και διαθέτει μια σειρά σημαντικότατων πολιτιστικών χαρακτηριστικών όπως το φυσικό της τοπίο, τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία της νεώτερης πολιτιστικής κληρονομιάς, την παράδοση και τοπική κουλτούρα, δεν τα έχει αξιοποιήσει στην προοπτική μια ολιστικής ανάπτυξης με ποιοτικά στοιχεία βασισμένη στην πολυδιάστατη και ισχυρή ταυτότητά της. Ταυτόχρονα, η δημοτικότητα, η έκταση και η αποτελεσματικότητα που έχουν αποκτήσει τις τελευταίες δεκαετίες οι στρατηγικές προβολής και προώθησης της εικόνας των Πόλεων μέσω στρατηγικών προγραμμάτων place branding, καθώς και η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα που προσφέρουν για την ολιστική ανάπτυξη των Τόπων γενικότερα, με γνώμονα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ταυτότητας του εκάστοτε Τόπου ανεξαρτήτως χωρικής κλίμακας και γεωγραφικής θέσης, στάθηκε το έναυσμα για την εργασία αυτή. Εφαλτήριο και θεμέλιο αποτέλεσε το γεγονός ότι η Ιθάκη ανέκαθεν αποτελούσε τον Τόπο της νοητής, της τοπολογικής, της σημειολογικής και της συμβολικής αναφοράς της Οδύσσειας και τη γη που μετουσιώνει τις αξίες και την κληρονομιά του παγκόσμιου πλέον έπους της Οδύσσειας. Αυτό θέσαμε ως κέντρο βάρους της ταυτότητάς της χωρίς να αγνοούνται ή να παραλείπονται όλες οι συνιστώσες που συνθέτουν την σημερινή πολιτιστική της εικόνα. Αντικείμενο της εργασίας είναι προβολή της φυσιογνωμίας της Ιθάκης μέσω ενός Στρατηγικού Σχεδίου Place Branding, που βασίζεται στην ενίσχυση και την ανάδειξη της ταυτότητας του νησιού ως τον παγκόσμια μοναδικό Τόπο τοπολογικής και συμβολικής αναφοράς στην Οδύσσεια. Κύριος διττός στόχος είναι η ανάδειξη της Ιθάκης βάσει της Ομηρικής της ταυτότητας σε ανταγωνιστικό πολιτιστικό και επιχειρηματικό πόλο έλξης εξασφαλίζοντας αναγνωρισιμότητα και ανταγωνιστικότητα σε Διεθνές, Μεσογειακό και Εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο της φέρουσας ικανότητας του νησιού και των αγορών - στόχος. Στην στρατηγική ενίσχυσης της εικόνας του νησιού εξετάζεται ο χωρικός σχεδιασμός και η αστική ανάπλαση της υποβαθμισμένης αισθητικά και λειτουργικά περιοχής του εμπορικού κέντρου του οικισμού της πρωτεύουσας, και προτείνονται ποικίλες πολιτιστικές δράσεις πανανθρώπινου χαρακτήρα για την ενίσχυση της εικόνας του Τόπου με βασικό το χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί παγκοσμίως την Ιθάκη από τους υπόλοιπους ανταγωνιστικούς Τόπους που είναι η απευθείας αναφορά στην Οδύσσεια, με ένα τριπλό ρόλο που αντιστοιχεί και σε ένα τρίπτυχο παρεμβάσεων: την συσχέτιση της συμβολικής διάστασης του μύθου με την Ιθάκη, την συσχέτιση του μύθου με τον πραγματικό Τόπο της Ιθάκης και τέλος την συσχέτιση με την διακειμενικότητα και τη διαχρονικότητά του μύθου στην λογοτεχνία και την τέχνη. Η πρόκληση είναι το ταξίδι, ταυτόχρονα όμως είναι και πρόσκληση στο ταξίδι, την πεμπτουσία της Ιθάκης.