Διερεύνηση της Σχέσης Μεταξύ Μετασχηματιστικής Νοσηλευτικής Ηγεσίας και Επαγγελματικής Ικανοποίησης του Νοσηλευτικού Προσωπικού που Εργάζεται σε Νοσοκομεία του ΕΣΥ στην Ελλάδα

Abstract

Η εργασιακή ικανοποίηση, η ικανοποίηση δηλαδή του ατόμου από την εργασία του έχει μεγάλη σημασία για τα σύγχρονα συστήματα μάνατζμεντ. Ειδικότερα η εργασιακή ικανοποίηση του νοσηλευτικού προσωπικού παίζει κεφαλαιώδη ρόλο στην παροχή ποιοτικών υπηρεσιών υγείας, αλλά και στην διαμόρφωση κλίματος ικανοποίησης των ασθενών. Η συνολική ικανοποίηση από την εργασία είναι συνδυασμός παραμέτρων όπως η συνεργασία, το στυλ διοίκησης, η επικοινωνία, το ασφαλές εργασιακό περιβάλλον, η επιβράβευση, η εξέλιξη στην ιεραρχία, η χρηματική αμοιβή, η συναισθηματική και σωματική εξασθένηση. Η εργασιακή ικανοποίηση εξαρτάται από το στυλ ηγεσίας του προϊσταμένου και το στυλ μετασχηματιστικής ηγεσίας φαίνεται να τονώνει τους υφισταμένους έτσι ώστε να μοιράζονται ένα κοινό όραμα και να ενθαρρύνονται δείχνοντας αφοσίωση στην εργασία και άριστες σχέσεις μεταξύ του προσωπικού κλπ). Στο πρώτο μέρος της εργασίας, τίθεται σαν στόχος η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση για την ανάλυση της σχέσης μεταξύ μετασχηματιστικής ηγεσίας και εργασιακής ικανοποίησης σε νοσηλευτικό προσωπικό. Με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, ταυτοποιούνται 15 άρθρα για εισαγωγή στην ανασκόπηση. Tα ευρήματα από το μεγαλύτερο ποσοστό των μελετών (87%, 13 από 15 άρθρα) που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση υποστηρίζουν την σχέση μεταξύ της μετασχηματιστικής ηγεσίας και της εργασιακής ικανοποίησης του νοσηλευτικού προσωπικού. Η ανασκόπηση έδειξε πως διάφοροι δημογραφικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν την εργασιακή ικανοποίηση ανάλογα και με το στυλ ηγεσίας που υιοθετείται. Η εργασιακή εμπειρία κάτω των 5 ετών, η ηλικία (νεότερη ηλικία) αλλά και ο χαρακτήρας του νοσοκομείου (ιδιωτικός ή δημόσιος) μπορεί να επηρεάζουν την εργασιακή ικανοποίηση του προσωπικού. Στο δεύτερο, ερευνητικό κομμάτι της εργασίας τίθεται σαν στόχος η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της μετασχηματιστικής ηγεσίας και της εργασιακής ικανοποίησης σε νοσηλευτές σε Ελληνικά νοσοκομεία. Για την έρευνα, συμπεριλήφθηκαν 11 Ελληνικά νοσοκομεία σε αστικό κέντρο και στην επαρχία, με συνολικό δείγμα 1017 άτομα. Διανεμήθηκαν τα ερωτηματολόγια α) Η Κλίμακα Μετασχηματιστικής ηγεσίας «Transformational Leadership Scale» σε Ελληνική απόδοση και το σταθμισμένο ερωτηματολόγιο «Kuopio University Hospital Job Satisfaction Scale» (KUHJSS). Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αναλύθηκαν με το SPSS 22.0. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως όλες οι συνιστώσες της εργασιακής ικανοποίησης και της μετασχηματιστικής ηγεσίας συσχετίστηκαν θετικά μεταξύ τους (r>0,500, p<0,001), στοιχείο που υποδηλώνει ότι η εφαρμογή της μετασχηματιστικής ηγεσίας στα Ελληνικά Νοσοκομεία του ΕΣΥ βοηθά το νοσηλευτικό προσωπικό να αντλεί μεγαλύτερη εργασιακή ικανοποίηση. Ειδικότερα δείχθηκε πως τα άτομα με συνολική εργασιακή εμπειρία μεγαλύτερη των 18 ετών, με μόνιμη θέση, τα άτομα που είχαν πρωινό ωράριο απασχόλησης, εργάζονταν σε επαρχία κι είχαν θέση προϊσταμένου και διευθυντού (σε αντίθεση με εκείνο το προσωπικό που είχε θέση νοσηλευτή ή βοηθού) είχαν την μεγαλύτερη εργασιακή ικανοποίηση. Ενδιαφέρον έχει η παρατήρηση πως το νοσηλευτικό προσωπικό εκφράζει διαφορετική εργασιακή ικανοποίηση ανάλογα και με το τμήμα στο οποίο απασχολείται, με τα άτομα στα χειρουργικά τμήματα να έχουν σημαντικά μεγαλύτερη βαθμολογία, ενώ οι εργαζόμενοι στα ΤΕΠ εμφάνισαν σημαντικά μικρότερη βαθμολογία σε σχέση με τους εργαζομένους στα υπόλοιπα τμήματα στη συνολική εργασιακή ικανοποίηση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης η ηγεσία των νοσηλευτών αξιολογείται από τους νοσηλευτές ως σημαντικά μετασχηματιστική, καθώς ποσοστό άνω του 60% την κρίνει ως πολύ καλή ή και άριστα (45%) μετασχηματιστική. Η θετική συσχέτιση της μετασχηματιστικής ηγεσίας με την ικανοποίηση μαρτυρά τη στενή σχέση των δύο οντοτήτων και εμμέσως τις ευεργετικές συνέπειες που μπορεί να έχει η παγίωση των τεχνικών της μετασχηματιστικής ηγεσίας και η εμφύσηση οράματος στους νοσηλευτές. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής μπορούν να θέσουν τη βάση για τους ιθύνοντες της υγειονομικής περίθαλψης και τους ασκούντες το management των νοσηλευτών ώστε να ξεκινήσει μία συντονισμένη προσπάθεια διαχείρισης και σχεδιασμού πολιτικών και προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της έλλειψης εργασιακής ικανοποίησης στο νοσηλευτικό προσωπικό, με τελικό ζητούμενο την βελτίωση της ικανοποίησης από την εργασία και την επακόλουθη παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών φροντίδας των ασθενών. Μελλοντικές μελέτες πρέπει να στοχεύσουν στην εκπόνηση μεγάλης κλίμακας ερευνών, με ενδελεχή ανάλυση της σχέσης μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών προσωπικού και της εργασιακής ικανοποίησης που βιώνουν σε σχέση με τη μετασχηματιστική ηγεσία του προϊσταμένου/ης τους.