Η συμβολή του εκπαιδευτικού δράματος στην ανάγνωση και κατανόηση του γραπτού λόγου των μαθητών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μια έρευνα δράσης σε μαθητές της Δ΄ τάξης δημοτικού σχολείου της Ναυπάκτου.

Abstract

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδειχθεί η σπουδαιότητα του εκπαιδευτικού δράματος αφενός ως συστατικού στοιχείου του πολιτισμού, αφετέρου ως εκπαιδευτικού εργαλείου για την προώθηση της επικοινωνίας και δράσης στην παιδαγωγική πράξη. Το εκπαιδευτικό δράμα αποτελεί εκπαιδευτική διαδικασία, η οποία μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη στους συμμετέχοντες. Αυτό συμβαίνει, διότι στο εκπαιδευτικό δράμα συνδυάζονται τεχνικές και εργαλεία της δραματικής τέχνης με τέτοιο τρόπο, ώστε να αφομοιωθεί παραγωγικά η γνώση και να οδηγήσει στην προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη του κάθε συμμετέχοντα. Το εκπαιδευτικό δράμα έχει παιδαγωγική αξία, καθώς συμβάλλει στην ανάπτυξη της αυτογνωσίας και της κοινωνικής συνείδησης του ανθρώπου. Παράλληλα, συμβάλλει στην αναζήτηση και στην εκτίμηση της συμπεριφοράς του ανθρώπου απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του, αλλά και απέναντί στο συνάνθρωπο. Ως μέθοδος εκπαιδευτική, το δράμα, ως μέσο και όχι ως αυτοσκοπός, προσεγγίζει τη νέα γνώση και τη διερευνά. Το «Δράμα» ως όρος αναφέρεται στη δράση, που προκαλείται στο εδώ και τώρα και όχι στο χρόνο που απαιτείται για να προετοιμαστεί κάποιο δρώμενο (Άλκηστις, 2008· Αυδή, & Χατζηγεωργίου, 2007· Heathcote, & Bolton, 1998· Davis, 2005· O’ Toole, 2004 ). Από την άλλη, η γλώσσα ως έννοια είναι ένα σύστημα που σύμφωνα με τον De Saussure, διακρίνεται στο λόγο (language) και στην ομιλία (parole) (De Saussure, 1979). Είναι μια αποκλειστικά ανθρώπινη δραστηριότητα μέσω της οποίας ο άνθρωπος καταλαβαίνει τους άλλους, αλλά και οι άλλοι καταλαβαίνουν αυτόν (Bloom, & Lahey, 1978). Η χρήση της γλώσσας αφορά τη δημιουργία σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων με αντάλλαγμα τη μετάδοση απόψεων, μηνυμάτων και πληροφοριών στο λόγο. Η γλώσσα, η μορφή και το περιεχόμενο περιπλέκονται και συνενώνονται σε μια δημιουργική και παραγωγική αλληλεπίδραση, καθιστώντας με αυτό τον τρόπο ολοκληρωμένη την ανάπτυξη του λόγου. Η αποκωδικοποίηση και η κατανόηση αποτελούν δύο λειτουργίες, οι οποίες συνδέονται, ωστόσο, η κάθε μία έχει το δικό της ξεχωριστό ρόλο στην ανάπτυξη της γνωστικής λειτουργία της ανάγνωσης. Σε συνδυασμό με την αξία της γλώσσας ως κώδικα επικοινωνίας και την ανάγνωση ως γνωστική λειτουργία, ερευνάται κατά πόσο, χρησιμοποιώντας τις τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος βελτιώνεται η ανάγνωση και κατανόηση του γραπτού λόγου. Η εργασία αποτελείται από δύο μέρη το θεωρητικό και το ερευνητικό. Στο θεωρητικό μέρος, γίνεται βιβλιογραφική ανασκόπηση για το θέατρο και το εκπαιδευτικό δράμα, τις βασικές τεχνικές του τελευταίου, καθώς και πως μπορεί αυτό να συμβάλλει στην ανάγνωση και κατανόηση του γραπτού λόγου, στην εκπαίδευση. Το ερευνητικό μέρος, αφορά την έρευνα που διεξήχθη, για τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος, αλληλεπιδρούν με τις στρατηγικές ανάγνωσης και κατανόησης, ώστε να επιτευχθεί η βελτίωση της αναγνωστικής ικανότητας και κατανόησης του γραπτού λόγου. Για τη διερεύνηση των ερευνητικών ερωτημάτων πραγματοποιήθηκε ποιοτική έρευνα, ενώ ως εργαλεία συλλογής δεδομένων αξιοποιήθηκαν το ημερολόγιο παρατήρησης της ερευνήτριας, μαγνητόφωνο και δομημένη συνέντευξη. Όσον αφορά τα ευρήματα της έρευνας, ως σημαντικότερα, αναδείχθηκαν τα εξής: η διδασκαλία της ανάγνωσης με την αρωγή τεχνικών του εκπαιδευτικού δράματος, οδήγησε τους μαθητές σε βελτίωση της αναγνωστικής τους ικανότητας, βαθύτερη κατανόηση των κειμένων προς ανάγνωση, αύξηση του ενδιαφέροντος και της ενεργής συμμετοχής τους, στην εκπαιδευτική διαδικασία και τέλος, στην ανάπτυξη θετικότερης στάσης για μάθηση.