Εκπαιδευτική ηγεσία και ένταξη ΤΠΕ στην εκπαίδευση: ο ρόλος του διευθυντή της σχολικής μονάδας

Abstract

Η προώθηση και ένταξη των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης, αποτελεί ένα θέμα εκπαιδευτικής πολιτικής, στο οποίο πολλοί συμμετέχοντες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Οι διευθυντές ως εκπαιδευτικοί ηγέτες αναμένεται να δραστηριοποιηθούν για την προώθηση κι ένταξη των ΤΠΕ στη διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης ενώ οι αντιλήψεις τους είναι δυνατό να επηρεάζουν τις αποφάσεις και τη διαδικασία σχετικά με την χρήση των ΤΠΕ στο σχολείο. Σκοπό της παρούσας ποιοτικής έρευνας, αποτέλεσε η διερεύνηση των αντιλήψεων, απόψεων και στάσεων των διευθυντών/ντριών, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, σχετικά με τον εκπαιδευτικό ρόλο τους ως προς την προώθηση των ΤΠΕ στη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης. Δεκατρείς διευθυντές σχολείων της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Α’ Αθήνας, αποτέλεσαν το δείγμα της έρευνας. Διερευνήθηκαν οι αντιλήψεις τους σχετικά με τους τρόπους ενσωμάτωσης των ΤΠΕ στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, η εμπειρική αποτίμηση της κατάστασης ενσωμάτωσης των ΤΠΕ στο σχολείο τους, η ετοιμότητα τους και οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν για την προώθηση των ΤΠΕ και οι προτάσεις τους για την άμεση εφαρμογή των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η ανάλυση των απόψεων και των αντιλήψεων των διευθυντών, μέσα από τη διαδικασία της ημιδομημένης συνέντευξης, ανέδειξε κρίσιμα ζητήματα σε σχέση με την προώθηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι διευθυντές αποτίμησαν θετικά την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στο Π.Σ., ωστόσο οι αντιλήψεις τους διαφοροποιήθηκαν ανάλογα με την υποκειμενική τους λογική, που βασίζεται στην φιλοσοφία του υφιστάμενου προγράμματος σπουδών, στις προηγούμενες σπουδές τους, στα προσωπικά τους ενδιαφέροντα και τις πεποιθήσεις τους σε σχέση με τις ΤΠΕ. Η αποτίμηση και κατανόηση του δυνητικού ρόλου και της χρήσης των ΤΠΕ στα σχολεία επικεντρώθηκε κυρίως στην απόκτηση δεξιοτήτων πληροφορικής και στην εποπτική χρήση των ΤΠΕ. Η έλλειψη συγκεκριμένου σχολικού σχεδιασμού για τις ΤΠΕ και η αντίληψη των διευθυντών ότι η προώθηση των ΤΠΕ αφορά στην υλικοτεχνική ανάπτυξη, οδηγεί σε ανάληψη σποραδικών πρωτοβουλιών σε σχέση με την συντήρηση κι ανανέωση του υφιστάμενου τεχνολογικού εξοπλισμού. Σύμφωνα με τους διευθυντές, η αυτονομία των εκπαιδευτικών στη διαδικασία της διδασκαλίας, η διαφορά ειδικοτήτων και η επέκταση του διοικητικού τους έργου, εμποδίζει τον εκπαιδευτικό τους ρόλο σε σχέση με τις ΤΠΕ. Παράλληλα εστίασαν κυρίως στο ρόλο της Πολιτείας, στην έλλειψη μιας συνεχιζόμενης εκπαιδευτικής πολιτικής και την έλλειψη επίσημων καθορισμένων κατευθυντήριων γραμμών προς την σχολική κοινότητα, καθώς και του κατάλληλου κλίματος συνεργασίας στα σχολεία. Οι διευθυντές για την διευκόλυνση της ένταξης των ΤΠΕ, επεσήμαναν την ανάγκη άμεσων αλλαγών στο εκπαιδευτικό σύστημα, όπως η υποχρεωτική επιμόρφωση των στελεχών και των εκπαιδευτικών στις ΤΠΕ, η υποχρεωτική εισαγωγή των ΤΠΕ στο ΠΣ, η αλλαγή τρόπων επιμόρφωσης και η εισαγωγή αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου. Η συμβολή της παρούσας έρευνας σχετίζεται με την απουσία ανάλογων ερευνών στον ελληνικό χώρο και φιλοδοξεί να συνεισφέρει στην ανάπτυξη μιας νέας οπτικής στην εκπαιδευτική ηγεσία του 21ου αιώνα, σε σχέση με τις ΤΠΕ και στη βελτίωση του ρόλου του διευθυντή ως διαχειριστή των αλλαγών ως προς τις αρμοδιότητες, τις ευθύνες και τις λειτουργίες του.