Η έννοια της Μαχόμενης Δημοκρατίας: Συγκριτική μελέτη Ελλάδας και Γερμανίας

Abstract

Ο όρος της μαχόμενης δημοκρατίας επινοήθηκε από τον Karl Loewenstein κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Παρόλο που η στρατευμένη δημοκρατία προσαρμόστηκε αρχικά στον φασισμό των μέσων του εικοστού αιώνα, επανήλθε στο προσκήνιο στις μέρες μας σαν ενδεχόμενη απάντηση σε νέες μορφές θρησκευτικού φονταμενταλισμού και τρομοκρατίας. Στη Γερμανία, λόγω της ναζιστικής εμπειρίας, δίνεται στο κράτος η δυνατότητα να λαμβάνει συνταγματικά κατοχυρωμένα μέτρα κατά των κομμάτων με εξτρεμιστικά χαρακτηριστικά. Στην Ελλάδα, τέθηκε το ζήτημα της προσαρμογής της μαχόμενης δημοκρατίας στο νεότερο Σύνταγμα του 1975, αλλά τελικά επικράτησε η άποψη της απεριόριστης ελευθερίας στη λειτουργία των κομμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η νομιμότητα της μαχόμενης δημοκρατίας, καθώς και τα όριά της, παραμένουν ασαφή, αφήνοντας κατά καιρούς τις θεμελιώδεις ελευθερίες εκτεθειμένες στον κίνδυνο καταχρηστικής κρατικής δράσης, θα εξετάσουμε τη Γερμανία και την Ελλάδα υπό μια συγκριτική συνταγματική προοπτική, σε μια προσπάθεια να καταδείξουμε αν η δημοκρατία είναι μαχόμενη στην μεταπολιτευτική Ελλάδα ή αν όχι γιατί και σε ποιο επίπεδο απάντησε η ελληνική δημοκρατία με μαχητικό τρόπο στην επίθεση που εξαπέλυσε το αντιδημοκρατικό κόμμα της Χρυσής Αυγής εναντίον των δημοκρατικών θεσμών.