Η διερεύνηση του συνδρόμου της επαγγελματικής εξουθένωσης και του επαγγελματικού άγχους σε σχέση με το εργασιακό status των Κοινωνικών λειτουργών στην Ειδική Αγωγή

Abstract

Η επαγγελματική εξουθένωση και το επαγγελματικό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι. Οι κοινωνικοί λειτουργοί στην Ειδική Αγωγή υπό το καθεστώς του αναπληρωτή στα σχολεία ως αποδέκτες των επιπτώσεων αλλά παράλληλα και ως διαχειριστές της κατάστασης προκειμένου να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για την εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων. Πρόσφατα στοιχεία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία (EU-OSHA)έδειξαν ότι ένας στους δύο εργαζόμενους θεωρεί ότι το άγχος είναι αναπόσπαστο μέρος της εργασιακής καθημερινότητας, ενώ καταλαμβάνει υψηλή θέση ανάμεσα στα σχετιζόμενα με την εργασία, προβλήματα υγείας. Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής έρευνας είναι η διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών- Κοινωνικών Λειτουργών της Ειδικής Αγωγής(ΠΕ 30) σχετικά με το αν η συνεχόμενη ανάληψη εργασίας στο καθεστώς του αναπληρωτή, τους οδηγεί σε μια παρατεταμένη έκθεση σε συνθήκες έντονου επαγγελματικού άγχους προκειμένου να φωτίσουμε εάν οι εν λόγω συνθήκες επαγγελματικού άγχους τους οδηγούν σε επαγγελματική εξουθένωση και άρα σε μια συνεχή αδυναμία επιτέλεσης του έργου τους.

Στο εμπειρικό μέρος της παρούσας εργασίας διερευνήθηκαν μια σειρά από ερωτήματα που σχετίζονται με τους παράγοντες όπως, το φύλο, η οικογενειακή κατάσταση, η προϋπηρεσία και ο τύπος σχολείου, σχετίζονται με την επαγγελματική εξουθένωση στους κοινωνικούς λειτουργούς της Ειδικής Αγωγής. Καθώς και στο αν ο πολυδιάστατος ρόλος τους στις σχολικές μονάδες και το υπηρεσιακό τους καθεστώς ως αναπληρωτή επιδρούν ή όχι στην επαγγελματική τους εξουθένωση. Τα ερευνητικά δεδομένα συγκεντρώθηκαν από δέκα(10) συνεντεύξεις που λήφθηκαν από εν ενεργεία κοινωνικούς λειτουργούς της Ειδικής Αγωγής, που υπηρετούσαν το διάστημα 2020-2021 σε σχολικές μονάδες της Πάτρας. Για την εμπειρική έρευνα επιλέχθηκε ποιοτική μεθοδολογία με εργαλείο συλλογής δεδομένων την ημιδομημένη συνέντευξη.

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι τα επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης είναι ανάλογα του επαγγελματικού άγχους και αυτό προκύπτει από τις προσδοκίες των κοινωνικών λειτουργών στον εργασιακό τους χώρο καθώς και από τις δυνατότητες που τους παρέχονται σε αυτόν.

Η επιθυμία τους να επιτυγχάνουν στις υποχρεώσεις τους αποτελεί παράλληλα και αφορμή στο να παρατηρούνται αρνητικές συμπεριφορές όπως παραίτηση από την ουσιαστική εργασία, μείωση της αποδοτικότητας και έλλειψη ενδιαφέροντος που σχετίζονται με το ανασφαλές πλαίσιο εργασίας, τα χαμηλά μισθολογικά κλιμάκια, τις ελλείψεις στην εκπαίδευση, την έλλειψη χώρων και τη υπέρμετρη γραφειοκρατία, προκαλώντας στο επαγγελματία άγχος και να τον δυσκολεύει να θέτει σωστά τις προτεραιότητές του κατά τον μηχανισμό προσαρμοστικότητας που διαθέτει.

Όσον αφορά τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου, η πλειοψηφία των κοινωνικών λειτουργών, προτείνουν το σταθερό εργασιακό περιβάλλον, την συστηματική ενημέρωση της ισχύουσας νομοθεσίας και την ουσιαστική επιμόρφωσή τους εστιασμένη στην βιωματική και εμπειρική γνώση για την αντιμετώπιση προβλημάτων στους μαθητές όπως αυτά εκδηλώνονται και δυσκολεύουν την μαθησιακή διαδικασία.