Κάτω Πόλη Μυστρά: Η Τράπεζα της Μονής Βροντοχίου & σενάρια (ανα)σύνθεσης του μοναστηριακού συγκροτήματος

Abstract

Ύστερα από μια σχολαστική εξέταση των γραπτών πηγών, μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτό ότι η καστροπολιτεία του Μυστρά έχει αποτελέσει τους τελευταίους αιώνες, μια από τις σημαντικότερες βυζαντινές καστροπολιτείες μελέτης του ελλαδικού χώρου. Όμως, παρά το μεγάλο ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, υπάρχει πληθώρα μοναστηριακών κτισμάτων, τα οποία παραμένουν υπό την σκιά των ήδη αναστηλωμένων ναών και των παλατιών του Μυστρά. Η δευτερεύουσας σημασίας μοναστηριακή αρχιτεκτονική αφορά χώρους, οι οποίοι απαντώνται σε όλα σχεδόν τα βυζαντινά μοναστήρια όπως είναι οι Τράπεζες, οι Εστίες, τα Μαγκιπεία, τα Κελιά κ.α. Τα κτήρια αυτά ήταν συνήθως ταπεινής αρχιτεκτονικής συγκριτικά με τη ναοδομία. Είχαν λειτουργικό χαρακτήρα και εξυπηρετούσαν την κάλυψη των βιοτικών αναγκών. Δυστυχώς όμως υπάρχει αξιοσημείωτη έλλειψη συγγραμμάτων και σχεδίων σχετικά με την αρχιτεκτονική τους. Έως σήμερα, οι σύγχρονοι μελετητές δεν έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα μνημεία αυτά, σε αντίθεση με την λεπτομερή και συστηματική εξέταση των μοναστηριακών ναών. Κατά τον A. Ορλάνδο η μελέτη των δευτερευόντων μοναστηριακών κτισμάτων μαζί με τα ελάχιστα δείγματα της κοσμικής αρχιτεκτονικής μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα της αυθεντικής, παραδοσιακής, ελληνικής αρχιτεκτονικής. Στην περίπτωση του μεσαιωνικού Μυστρά τα δευτερεύοντα μοναστηριακά κτίσματα ως επί το πλείστον βρίσκονται σε ερειπιώδη κατάσταση. Για τον λόγο αυτό αδυνατούν να μας δώσουν πλήρη και σαφή στοιχεία για την αρχική τους μορφή και τα αρχιτεκτονικά τους χαρακτηριστικά. Ωστόσο, στην Μονή Βροντοχίου υφίσταται το καλύτερα σωζόμενο δείγμα Τραπέζης εντός της καστροπολιτείας. Η παρούσα διπλωματική εργασία, ύστερα από την ενδελεχή μελέτη της μοναστηριακής αρχιτεκτονικής, εστιάζει στο εν λόγω μνημείο. Εντοπίζονται οι τυπολογίες των επιμέρους τμημάτων του, αποτυπώνεται η υφιστάμενη του κατάσταση και αναζητείται η θέση του και η δυναμική του στο τοπίο του μοναστηριού. Προτείνεται ο επαναπροσδιορισμός του κοινωνικού του ρόλου εντός του αρχαιολογικού χώρου και επιχειρείται ο σχεδιασμός μιας ολοκληρωμένης πρότασης που περιλαμβάνει ποικίλους τρόπους ανάδειξης της Μονής Βροντοχίου στο σύνολό της.