Το κουκλοθέατρο ως εργαλείο ανάπτυξης της ενσυναίσθησης σε μαθητές του Δημοτικού σχολείου: Μια έρευνα δράσης στη Δ΄τάξη Δημοτικών σχολείων της Αθήνας.

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει αν το κουκλοθέατρο μπορεί να ενισχύσει την ενσυναίσθηση μαθητών της Δ΄ Δημοτικού. Με σκοπό να απαντηθεί το κύριο αυτό διερευνητικό ερώτημα οργανώθηκε και υλοποιήθηκε μια έρευνα-δράσης σε Δημοτικό σχολείο του Περιστερίου με μαθητές ηλικίας 9-10 ετών, συγκροτώντας δυο ομάδες δείγματος (n=46), λαμβάνοντας την πρώτη ως πειραματική ομάδα (n1=23) και τη δεύτερη ως ομάδα ελέγχου (n2=23). Σε 16 συνολικά προγραμματισμένες παρεμβάσεις, από το Νοέμβριο του 2016 ως το Μάρτιο του 2017, οι μαθητές αυτοσχεδίασαν με χρήση γαντόκουκλων πάνω σε συγκεκριμένες θεματικές καταστάσεις, προκειμένου να προσεγγίσουν την κοινωνική αυτή δεξιότητα και να βιώσουν οι ίδιοι τις οπτικές τρίτων. Πριν και κατόπιν των παραπάνω δράσεων συμπληρώθηκε από τις δυο ομάδες δείγματος η σταθμισμένη, αυτοαναφορική κλίμακα μέτρησης της ενσυναίσθησης Index of Empathy for Children and Adolescents (IECA) της Bryant (1982). Το ερωτηματολόγιο αναλύθηκε με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS και απέδωσε υψηλή τιμή εγκυρότητας και αξιοπιστίας για τα 22 συνολικά στοιχεία μέτρησης της ενσυναίσθησης (Cronbach’s α= ,863). Επίσης, τηρήθηκε ημερολόγιο καταγραφής της πειραματικής ομάδας μέσω της συμμετοχικής παρατήρησης του ερευνητή και πραγματοποιήθηκαν εστιασμένες συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς της συγκεκριμένης ομάδας μαθητών. Ακολουθώντας τις βιβλιογραφικές έρευνες, οι μαθητές της πειραματικής ομάδας έπειτα από τις αναπαραστάσεις ιστοριών με κουκλοθεατρικές τεχνικές βελτίωσαν σημαντικά τα ποσοστά ενσυναίσθησής τους. Επίσης, όσον αφορά τα δευτερεύοντα διερευνητικά ερωτήματα, επιβεβαιώθηκαν οι αντίστοιχες υποθέσεις της έρευνας, καθώς διαπιστώθηκε μετά το πέρας των παρεμβάσεων ότι ενισχύθηκε η ενεργητική ακρόαση των μαθητών, βελτιώθηκαν οι επιδόσεις των παιδιών στα μαθήματα του σχολικού έτους, ενώ παράλληλα μειώθηκαν σημαντικά οι συγκρούσεις και οι επιθετικές συμπεριφορές μεταξύ τους. Αντίθετα προς την πλειοψηφία των ερευνών και την αρχική μας υπόθεση, η παρούσα εργασία εμφάνισε τα αγόρια να προηγούνται των κοριτσιών ως προς την εκδήλωση ενσυναίσθησης, με ποσοστό 56,5% έναντι 43,5%. Περαιτέρω έρευνες μπορούν να εστιάσουν στα δευτερεύοντα ερωτήματα και να χρησιμοποιήσουν σταθμισμένες αυτοαναφορικές ή και ετεροαναφορικές κλίμακες, ώστε τα συμπεράσματα που θα διεξαχθούν να φέρουν έγκυρη και αξιόπιστη γνώση.