Γυναικείες ταξιδιωτικές αφηγήσεις στην Εφημερίδα των Κυριών: Διαχρονική σωματοκειμενική ανάλυση

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία ασχολείται με τη μελέτη της ταξιδιωτικής αρθρογραφίας στην Εφημερίδa των Κυριών (1887-1917), η οποία είχε τακτική παρουσία στα 30 χρόνια έκδοσής της, ιδίως μέσα από τα εκτεταμένα άρθρα που αφορούσαν τα ταξίδια της εκδότριάς του Καλλιρόης Παρρέν (1861-1940), τα οποία υπέγραφε η ίδια. Ακολουθώντας την παράδοση των ταξιδιών των δυτικών (Ευρωπαίων, Αμερικανίδων) περιηγητριών του 18ου και του 19ου αιώνα στην περιοχή της νοτιοανατολικής λεκάνης της Μεσογείου, η Καλλιρρόη Παρρέν πραγματοποιεί πολυάριθμα ταξίδια τόσο στην Ελλάδα όσο και σε εγγύς περιοχές (Αίγυπτος), αλλά και στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, και καταγράφει λεπτομερώς τις εμπειρίες της στο περιοδικό. Η παρούσα εργασία περιλαμβάνει παρουσίαση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας περί γυναικείου περιηγητισμού και κατόπιν προχωρά σε πλήρη αποδελτίωση και καταγραφή των πολυάριθμων ταξιδιωτικών άρθρων της Εφημερίδας των Κυριών. Ένα υποσύνολο αυτών, το οποίο περιλαμβάνει σειρές άρθρων δύο εκ των σημαντικότερων ταξιδιών της Καλλιρρόης Παρρέν (Σικάγο μέσω Ευρώπης, Αίγυπτος) παρουσιάζεται εκτενώς ως προς το περιεχόμενό του και κατόπιν ψηφιοποιείται σε σώμα κειμένων με σκοπό την γλωσσική ανάλυσή του, με εστίαση στην πρόσληψη και καταγραφή, από την αρθρογράφο της ζωής των γυναικών στους ποικίλους τόπους που επισκέφθηκε. Αναλύονται οι συμφραστικοί πίνακες των λημμάτων που αντιστοιχούν στους κλιτικούς τύπους, παράγωγα και σύνθετα του γυναίκα (γυναίκα/γυνή, γυναικείος, κ.λπ.) καθώς και του λήμματος κυρία/κ. Διαπιστώνεται ότι η Παρρέν περιγράφει ενδελεχώς και με κριτικό πνεύμα (φεμινιστικό αλλά και αστικό στην προσέγγισή του) τις συνθήκες ζωής αφενός των Αμερικανίδων (ταξίδι Σικάγου) και αφετέρου των ευκατάστατων και καλλιεργημένων ομογενών Ελληνίδων και των ντόπιων γυναικών κατωτέρων στρωμάτων (ταξίδι Αιγύπτου), προβαίνοντας σε συγκρίσεις με τη γυναικεία συνθήκη στην Ελλάδα. Συμπεραίνεται ότι η συμβολή της αρθρογραφίας της Εφημερίδος των Κυριών στην ελληνική ταξιδιωτική γραφή είναι σημαντική τόσο σε επίπεδο ποσότητας και λεπτομέρειας πληροφορίας περί τόπων και ανθρώπων εκτός της Ελλάδας της εποχής, όσο και ως προς τις καταγραφές περί του βίου των γυναικών στους τόπους επίσκεψης.