Θύματα βασανιστηρίων - αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα: Βιώματα και πολιτικές αντιμετώπισης

Abstract

Τα δικαιώματα των θυμάτων βασανιστηρίων, μεταξύ των οποίων και η αποκατάστασή τους, κατοχυρώνονται μέσα από μια μακροσκελή σειρά δεσμευτικών κειμένων σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες αλλά και το εγχώριο δίκαιο, περιέχουν προβλέψεις για την υποστήριξη των αιτούντων άσυλο και των αναγνωρισμένων προσφύγων που έχουν υποστεί βασανιστήρια στη χώρα καταγωγής τους, αν και από το γράμμα του νόμου μέχρι την τελική εφαρμογή του, υπάρχει απόσταση. Οι Οδηγίες και οι νόμοι αντικατοπτρίζουν το πως το επίσημο κράτος και οι θεσμοί εκτιμούν τις ανάγκες των θυμάτων βασανιστηρίων. Η μελέτη αυτή επιδιώκει να διευρύνει την κατανόηση των σχετικών αναγκών, διερευνώντας τη σκοπιά των ίδιων των επιζώντων βασανιστηρίων. Ζητώντας τους να περιγράψουν τα βιώματά τους από την είσοδό τους στην Ελλάδα μέχρι και σήμερα, προσπαθεί να τους δει στην ολότητά τους ανιχνεύοντας τις ιατρικές, ψυχολογικές, κοινωνικές και προσωπικές τους ανάγκες, αγγίζοντας ταυτόχρονα τις πολιτικές διαστάσεις του θέματος. Στην παρούσα έρευνα, πέντε αναγνωρισμένοι πρόσφυγες στην Ελλάδα (τέσσερις άντρες και μία γυναίκα) περιγράφουν το βίωμα ενός θύματος βασανιστηρίων που αιτείται άσυλο στην Ελλάδα, μέσα από ποιοτικές εις βάθος συνεντεύξεις. Οι πληροφορητές αναφέρουν εμπειρίες παράνομης επαναπροώθησης στην Τουρκία και κακομεταχείρισης από τις ελληνικές αρχές. Επίσης, περιγράφουν τα προβλήματα που αντιμετώπισαν και εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν στη διαμονή, στην παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τα σοβαρά προβλήματα επιβίωσης αλλά και τις εμπειρίες τους μέσα από τη διαδικασία του ασύλου. Παράλληλα, καταθέτουν το προσωπικό τους όραμα και τις προσδοκίες τους για τη ζωή τους από εδώ και στο εξής. Μέσα από τις μαρτυρίες τους αναδύονται τα σοβαρά επακόλουθα των βασανιστηρίων από τα οποία εξακολουθούν να υποφέρουν· ανοιχτές πληγές που είναι αδύνατον να επουλωθούν όσο η ζωή τους παραμένει ασταθής και αβέβαιη λόγω των σοβαρών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν στην επιβίωσή τους.