Τα Ελληνοτουρκικά θέματα και οι προσφυγικές κρίσεις: Από τη Συμφωνία του Ελσίνκι έως την Κρίση της Συρίας.

Abstract

Η χρονική περίοδος ανάμεσα στις δύο συνθήκες, της Λωζάννης (1923) και του Ελσίνκι (1999), είναι εξαιρετικά σημαντική για την Ελλάδα. Η ιστορική ανασκόπηση στο μεσοδιάστημα τους, ξεδιπλώνει ένα ευρύ φάσμα διακυμάνσεων στις σχέσεις των δύο χωρών. Από την διευθέτηση των ορίων και την βίαιη επίλυση των εκκρεμοτήτων μεταξύ των δύο χωρών που σηματοδότησε η συνθήκη της Λωζάννης, στην ειρηνική συνύπαρξη έως το δεύτερο τέταρτο του 20ού αιώνα. Η αντίδρομη πορεία που επακολούθησε, απότοκος της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο και της de facto διχοτόμησή της, ολοκληρώθηκε με τις κρίσεις του Ιουλίου 1976 (Σισμίκ-1), του Μαρτίου 1987 και των Ιμίων τον Ιανουάριο του 1996. Τη φωτεινή περίοδο αισιοδοξίας που δημιούργησε η Συμφωνία του Ελσίνκι, για τη σταθερότερη σε ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασία, αντικατέστησε ο μακρύς κατάλογος των εκκρεμών ζητημάτων που θέτει ο τουρκικός αναθεωρητισμός. Δίπλα σ’ αυτά τα ζητήματα από την αρχή του 21ου αιώνα, το μεταναστευτικό- προσφυγικό εξελίσσεται στο νέο διμερές πρόβλημα, η νέα χρυσή ευκαιρία στη νέο-οθωμανική επεκτατική πολιτική της Τουρκίας, η οποία το χρησιμοποιεί συντεταγμένα ως μοχλό πίεσης επί της Ελλάδας και διπλωματικής της αναβάθμισης απέναντι στην ΕΕ. Ο κλιμακούμενος ωστόσο πόλεμος στη Συρία, σε συνέργεια με τους παράγοντες που εμφιλοχώρησαν το 2015, μετέτρεψαν το πρόβλημα σε κρίση με ανεξέλεγκτες διαστάσεις συνολικά για την ΕΕ. Υπό το φως αυτής της κρίσης, κατεδείχθη αδιαμφισβήτητα ότι κανένα εθνικό κράτος του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος δεν έχει τη δυνατότητα μεμονωμένης διαχείρισης των κρίσεων, παρά μόνο με την αρραγή συνεργασία των κρατών μελών της ΕΕ και την περισσότερη Ευρωπαϊκή ενοποίηση.