Φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός: η περίπτωση των σχολικών γευμάτων στα ελληνικά σχολεία

Abstract

Οι έννοιες της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού παραμένουν ακόμα επίκαιρες στον αιώνα που ζούμε, παρά τις παλαιότερες ευοίωνες προβλέψεις πώς ένας συνδυασμός οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής πρόνοιας θα τις είχε εξαλείψει σε μεγάλο βαθμό. Μέσα σε αυτή τη σκληρή πραγματικότητα, ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών εξακολουθούν να ζουν σε οικογένειες τόσο φτωχές και κοινωνικά αποκλεισμένες, ώστε να διακυβεύεται η υγεία τους και η ομαλή κοινωνικοποίηση τους, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος της εξαίρεσής τους από δραστηριότητες και πλεονεκτήματα που θεωρούνται αυτονόητα για άλλα συνομήλικά τους παιδιά. Ένα είδος κοινωνικής μέριμνας των κρατών, από αρχαιοτάτων χρόνων, αποτελούν τα μαθητικά συσσίτια ή τα δωρεάν σχολικά γεύματα, όπως αποκαλούνται στις μέρες μας. Με την παροχή των δωρεάν σχολικών γευμάτων θα μπορούσε να προστατευτεί η φυσική και η νοητική ανάπτυξη των παιδιών που βίωναν καταστάσεις ακραίας φτώχειας ή που αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο ολίσθησής τους σε αυτήν. Τα φαινόμενα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού είναι παρόντα και στη χώρα μας και, μάλιστα, έρευνες δείχνουν πώς εντάθηκαν κατά την περίοδο της οικονομικής ύφεσης. Μέσα στο διάστημα αυτό, μία κρατική απόφαση επανέφερε τον θεσμό των δωρεάν σχολικών γευμάτων στην εκπαίδευση, προκειμένου για την ανακούφιση των συνεπειών των φαινομένων αυτών στα ευάλωτα νοικοκυριά με παιδιά. Αν και με το πέρασμα του χρόνου, η κρατική στοχοθεσία έχει αλλάξει και περιλαμβάνει πλέον την επέκταση του μέτρου σε όλα ανεξαιρέτως τα ολοήμερα σχολεία της χώρας, τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας σε περιοχές της Αθήνας με χαμηλό οικονομικό υπόβαθρο και σε οικογένειες που είναι κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτες, έδειξαν ότι τα δωρεάν σχολικά γεύματα συντελούν στην προστασία των νοικοκυριών αυτών από τη φτώχεια, αποτελούν σημαντική βοήθεια στη διαχείριση του οικογενειακού προγραμματισμού, συμβάλλουν στην προστασία της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών τους και ταυτόχρονα στην ομαλότερη κοινωνικοποίησή τους εντός του σχολείου.