Κρίση και δημόσιες πολιτικές υγείας: η περίπτωση της ψυχικής υγείας

Abstract

Ένα μεγάλο μέρος μελετών που εξετάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, στην ζωή των ανθρώπων δείχνουν ότι υπάρχει σημαντική σχέση, μεταξύ παραμέτρων της οικονομικής κρίσης όπως για παράδειγμα η ανεργία, και η ποιότητα υγείας του γενικού πληθυσμού. Ειδικότερα επισημαίνουν συσχέτιση μεταξύ οικονομικής κρίσης και επιπέδων νοσηρότητας, κατάθλιψης, αυτοκτονικότητας και θνητότητας του γενικού πληθυσμού. Οι βασικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης στον πληθυσμό είναι κυρίως η ανεργία και η συνακόλουθη μείωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών, η δραστική περιστολή των δημοσίων δαπανών στις οποίες περιλαμβάνονται και οι δαπάνες για την υγεία καθώς και μια γενικευμένη ρευστότητα και αβεβαιότητα για το μέλλον. Έτσι σε καθεστώς οικονομικής κρίσης, τα χαμηλότερα και φτωχότερα κοινωνικά στρώματα, αποτελούν μια ομάδα κινδύνου, καθώς είναι αυτοί που περισσότερο πλήττονται από την κρίση. Επιπροσθέτως, τα άτομα που ήδη είναι ασθενείς ψυχικών νοσημάτων, εντάσσονται επίσης στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Αποτέλεσμα όλων αυτών, είναι η δημιουργία ενός φαύλου κύκλου, όπου η φτώχεια πυροδοτεί την εμφάνιση ψυχικών νοσημάτων, όπως επίσης και αμφίδρομα, το αντίστροφο. Στο πλαίσιο αυτό, βασική προτεραιότητα για κάθε κυβέρνηση η χώρα της οποίας αντιμετωπίζει σημαντική οικονομική κρίση, είναι η ανάπτυξη πολιτικών για την προστασία της ποιότητας ζωής του γενικού πληθυσμού και ιδίως των ατόμων τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με το φάσμα της φτώχειας και άρα είναι εκτεθειμένα σε μεγαλύτερο κίνδυνο. Από τις βασικές προτεραιότητες πολιτικής σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη και εφαρμογή κοινωνικών δικτύων τα οποία θα παράσχουν ασφάλεια και θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ατόμων αυτών. Είναι ωστόσο γεγονός ότι καίριο ρόλο διαδραματίζουν και τα επιμέρους χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ατόμου, και κατά πόσο είναι ευάλωτο ή όχι στις σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές απειλές με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπο, εν΄όψει της οικονομικής κρίσης. Είναι προφανές ότι το κράτος θα πρέπει να φροντίσει συνεπώς να ανταποκριθεί ικανοποιητικά στις νέες μεταβαλλόμενες συνθήκες. Μπορεί ωστόσο να ειπωθεί, ότι η οικονομική κρίση, μπορεί να εκληφθεί και ως μια σημαντικής τάξης ευκαιρία, την οποία οφείλει να αναλάβει το κράτος ώστε να θέσει ως ζήτημα προτεραιότητας στην ατζέντα των δημοσίων πολιτικών, την προστασία ουσιωδών κοινωνικών υπηρεσιών, οι οποίες απευθύνονται και αφορούν ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας, να ενισχυθεί το κράτος πρόνοιας και να αναληφθούν παρεμβατικές πρωτοβουλίες όπως η καταγραφή των κοινωνικών ομάδων που εντάσσονται στις λεγόμενες ομάδες υψηλού κινδύνου, η αντιμετώπιση της ανεργίας, η εξασφάλιση θέσεων εργασίας για τους μακροχρόνια άνεργους, και κυρίως για τα άτομα με προβλήματα ψυχιατρικής φύσης, η ανάπτυξη δημοσίων πολιτικών για την αντιμετώπιση διαταραχών ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη καθώς επίσης και η εξασφάλιση της βέλτιστης δυνατής πρόσβασης του γενικού πληθυσμού και ιδίως των ατόμων εκείνων τα οποία εντάσσονται στις λεγόμενες ομάδες υψηλού κινδύνου, στο σύστημα παροχής ψυχικής υγείας.