Οι σχολικές σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στους γηγενείς μαθητές και στις δύο επικρατέστερες μειονότητες της Ελλάδας: Ρομά και μαθητές αλβανικής καταγωγής

Abstract

Υπόβαθρο: Στη σημερινή εποχή, πολλές δυτικές κοινωνίες χαρακτηρίζονται ως πολυπολιτισμικές, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Σε αυτές, μαζί με την κυρίαρχη πολιτισμική ομάδα συμβιώνουν αρκετές μειονότητες όπως οι Ρομά, οι Μουσουλμάνοι της Θράκης και αρκετοί μετανάστες. Η Ελλάδα, προκειμένου να ενσωματώσει τις ομάδες που αναφέρθηκαν προηγουμένως, ακολούθησε το αφομοιωτικό μοντέλο ενσωμάτωσης παραγκωνίζοντας το πολιτισμικό τους υπόβαθρο και οξύνοντας τις μεταξύ τους σχέσεις. Το σχολείο, ως βασική συνιστώσα της κοινωνίας, δε δύναται να μείνει ανεπηρέαστο από την υπάρχουσα κατάσταση. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξεταστούν οι σχέσεις ανάμεσα στους Έλληνες μαθητές και στις δύο επικρατέστερες μειονότητες της χώρας: τους Ρομά και τους μαθητές αλβανικής καταγωγής. Μεθοδολογία: Η προκειμένη εργασία αποτελεί προϊόν ποιοτικής προσέγγισης. Πραγματοποιήθηκε σε διευθυντές δημοτικών σχολείων του νομού Κορινθίας όπου φοιτούσαν γηγενείς και μαθητές από Αλβανία ή Ρομά. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις. Αποτελέσματα: Οι γηγενείς δεν παρουσιάζουν ακραία μορφή ρατσισμού η οποία εκδηλώνεται κυρίως σε λεκτικό επίπεδο. Οι σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ γηγενών και Ρομά αποτελούν σχέσεις συνύπαρξης, ενώ οι σχέσεις μεταξύ γηγενών και Αλβανών μαθητών είναι κυρίως σχέσεις φιλίας. Οι γονείς των μαθητών αλβανικής καταγωγής είναι πιο ευαισθητοποιημένοι για τη μόρφωση του παιδιού τους συγκριτικά με τους Ρομά οι οποίοι νοιάζονται μόνο για ανάγνωση, γραφή και αριθμητική. Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί με τη διδασκαλία τους προσπαθούν ανταποκριθούν στις ανάγκες των παιδιών από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα ενώ το σχολείο μέσα από το διάλογο, το παράδειγμα και τις βιωματικές δράσεις προσπαθεί να διδάξει την αποδοχή και τον αμοιβαίο σεβασμό στο διαφορετικό. Συμπεράσματα: Οι γηγενείς δεν έχουν καταφέρει να αποβάλλουν τις προκαταλήψεις και την καχυποψία τους σε βάρος του διαφορετικού. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση έχει βελτιωθεί σε μεγάλο βαθμό. Παράλληλα, η κουλτούρα των Ρομά περιορίζει τη συναναστροφή των μαθητών αυτής της πολιτισμικής ομάδας με τους γηγενείς και απαξιώνει τη σχολική γνώση. Αντίθετα, οι μαθητές αλβανικής καταγωγής τείνουν να μειώνουν το χάσμα που υπάρχει μεταξύ αυτών και των γηγενών. Οι γονείς τους επιθυμούν την πρόοδό τους ώστε να διεκδικήσουν μια καλύτερη ζωή στο μέλλον. Η αυστηρότητα του αναλυτικού προγράμματος δεν αφήνει περιθώρια στον εκπαιδευτικό για ευελιξία ώστε να εφαρμόσει μια διδασκαλία που θα αναδεικνύει τα πολιτισμικά στοιχεία των μειονοτήτων. Τέλος, το σχολείο έχει κατορθώσει να δημιουργήσει ένα κλίμα σεβασμού και αποδοχής των μαθητών από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα, αλλά υπάρχει ακόμη δυνατότητα βελτίωσης.