Η ηγεσία και οι πρακτικές της στην ψηφιακή εποχή: Το παράδειγμα της κατανεμημένης ηγεσίας στο δημοτικό σχολείο

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά το ζήτημα της ηγεσίας και των πρακτικών της στην ψηφιακή εποχή, εστιάζοντας στο παράδειγμα της κατανεμημένης ηγεσίας στο ελληνικό δημοτικό σχολείο. Στο πλαίσιο αυτό, διεξήχθη εμπειρική έρευνα στα δημοτικά σχολεία της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης (ΠΔΕ) Πελοποννήσου, η οποία βασίστηκε σε μικτό ερευνητικό σχεδιασμό δύο φάσεων. Η πρώτη φάση περιελάμβανε δύο ποσοτικές μελέτες (Μελέτη 1 και Μελέτη 2) σε δείγμα 502 και 505 εκπαιδευτικών και διευθυντών/ντριών, αντίστοιχα. Η δεύτερη φάση περιελάμβανε ποιοτική μελέτη (Μελέτη 3) σε δείγμα 32 διευθυντών/ντριών. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς έδειξαν ότι οι ψηφιακές δεξιότητες, οι πρακτικές ηγεσίας και η ηγεσία των εκπαιδευτικών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση αποτελεσματικών πρακτικών ηγεσίας στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. Επιπλέον, επιβεβαιώθηκε η εγκυρότητα και η αξιοπιστία ενός νέου, πρωτότυπου ερωτηματολογίου για τις ψηφιακές τεχνολογίες και τις πρακτικές ηγεσίας (QDTLP), καθώς και ενός προσαρμοσμένου στην ελληνική πραγματικότητα ερωτηματολογίου για την κατανεμημένη ηγεσία (DLQ.el). Παράλληλα, καταδείχθηκε ότι η σχολική κουλτούρα και η ηγεσία διευθυντή/ντριας είναι οι διαστάσεις της κατανεμημένης ηγεσίας που υιοθετούνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις σχολικές μονάδες, ενώ η ηγεσία εκπαιδευτικών και η σχολική οργάνωση είναι αυτές που ακολουθούνται σε μικρότερο. Επιπρόσθετα, ο ρόλος στο σχολείο, φάνηκε ότι επηρεάζει σημαντικά τις αντιλήψεις για την κατανεμημένη ηγεσία και στις δύο μελέτες. Τέλος, αναδείχθηκε η σημασία της ενεργού εμπλοκής όλων των μελών της σχολικής κοινότητας στις δραστηριότητες ηγεσίας και της ανάδειξης πολλαπλών ηγετών/ιδων, καθώς και η ανάγκη για περαιτέρω υποστήριξη των σχολείων από τις δομές υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου και την Πολιτεία, με έμφαση στην επιμόρφωση, την ενίσχυση της εκπαιδευτικής υποδομής, την ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και την προώθηση πολιτικών, που ενθαρρύνουν την αυτονομία των σχολικών μονάδων και την προσέγγιση της ηγεσίας από μια κατανεμημένη οπτική.