Τοπική αυτοδιοίκηση και δια βίου μάθηση: Ανάλυση των Κέντρων Δια Βίου Μάθησης επτά δήμων.

Abstract

Στην περίοδο που η οικονομική κρίση εμφάνιζε τις πρώτες βλαβερές της συνέπειες στην ελληνική κοινωνία, το 2010, η ελληνική πολιτεία νομοθετούσε δύο κρίσιμες μεταρρυθμίσεις. Η χώρα, στο πλαίσιο της πρώτης, της διοικητικής μεταρρύθμισης, αποκτούσε ένα καινούργιο διοικητικό σύστημα, με αιρετές περιφερειακές αυτοδιοικήσεις, που αποτελούσαν το αναπτυξιακό όχημα της χώρας και με αυξημένες αρμοδιότητες στην Πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση. Μία από αυτές είναι και η διά βίου μάθηση. Όπου, σύμφωνα με τη δεύτερη, την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, «η διαχείριση της εφαρμογής της δημόσιας πολιτικής, των κανόνων και του Εθνικού Προγράμματος Δια Βίου Μάθησης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αποκεντρώνονται στις Περιφέρειες και τους Δήμους». Το τότε Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων υλοποίησε το Πρόγραμμα «Κέντρα Διά Βίου Μάθησης : Προγράμματα Εθνικής Εμβέλειας και Προγράμματα Τοπικής Εμβέλειας», με στόχο να υποστηρίξει την πρώτη φάση λειτουργίας εκπαιδευτικών παρεμβάσεων σε τοπικό επίπεδο με τη συνδρομή των Δήμων. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 291 από τους 325 Δήμους της χώρας. Οι Δήμοι ανακαλύπτουν τα οφέλη για τους κατοίκους των περιοχών τους από τα προγράμματα γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων, τα οποία υλοποιούνται από τα Κέντρα Διά Βίου Μάθησης που συστήνουν, σε συνεργασία με το κεντρικό εταιρικό σχήμα που υλοποιεί το Πρόγραμμα. Κάποιοι συγχέουν το Κέντρο Διά Βίου Μάθησης του Δήμου με το Έργο και πιστεύουν ότι, με το πέρας του Έργου, δεν υφίσταται. Αγωνιούν για την επόμενη φάση του Έργου και δυσανασχετούν γιατί οι δημότες τους επιθυμούν τη συνέχεια των προγραμμάτων διά βίου μάθησης. Κάποιοι πάλι εμβαθύνουν στην αρμοδιότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις προτάσσουν σε στρατηγική προτεραιότητα το πεδίο της διά βίου μάθησης. Αναγνωρίζουν τα πλεονεκτήματα της κεντρικής παρέμβασης όσον αφορά στις διαδικασίες εφαρμογής των προγραμμάτων διά βίου μάθησης που οι ίδιοι δεν είχαν την γνώση και εμπειρία να εφαρμόσουν. Εκτιμούν όμως ότι το Έργο αποτέλεσε μία κεντρικά σχεδιασμένη παρέμβαση προς τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς αυτές και χωρίς τον εκφραστή τους, δηλαδή τον Δήμο, συμμετέχοντα στον σχεδιασμό. Στο γόνιμο διάλογο που αναπτύχθηκε, στο πλαίσιο της διπλωματικής, τέθηκαν σημαντικά ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης και ανάλυσης: α. η σημασία της έννοιας της τοπικής διάστασης της διά βίου μάθησης, τόσο για την ίδια την πόλη – δήμο όσο και κάθε έναν από τους (συν)εταίρους σε αυτό το εγχείρημα β. η προστιθέμενη αξία της διά βίου μάθησης στο τοπικό, περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι, γ. η σημασία της συμμετοχής των εταίρων και το περιεχόμενό της και δ. η αναγκαιότητα εργαλείων μέτρησης των αποτελεσμάτων των εκπαιδευτικών δράσεων σε τοπικό επίπεδο. Κοινός τόπος των τοποθετήσεων ήταν η διαπίστωση ότι δεν υπάρχει συνταγή. Κάθε τόπος έχει τις ιδιαιτερότητές του (ανάγκες, αδυναμίες, πλεονεκτήματα, αλλά και όραμα, πόρους, θεσμικό πλαίσιο, και κυρίως πολιτισμική κουλτούρα). Με επίκεντρο τον άνθρωπο – τον πολίτη, το όραμα και το επιχειρησιακό σχέδιο αποτελεί σύνθεση συμμετοχικών διαδικασιών του κάθε τόπου και βούληση – δέσμευση των τοπικών αρχών.