Η Πρσέγγιση του μύθου της Αντιγόνης του Σοφοκλή μέσα από την πολιτιστική έκφραση της Capoeira: η παράσταση ΑΝΤΙ-ΓΟΝΟΙ

Abstract

Πολλοί θεωρητικοί και πρακτικοί του θεάτρου έχουν αναζητήσει τρόπους προσέγγισης διαφορετικών παραστασιακών ειδών, με στόχο την ανάδειξη ενός ολιστικού, τελετουργικού και διαπολιτισμικού θεάτρου. Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία προτείνει μια νέα μεθοδολογία για την προσέγγιση του αρχαίου δράματος, εστιάζοντας στη σύγκλιση του αρχαίου ελληνικού και του αφροβραζιλιάνικου πολιτισμού μέσω της Capoeira. Η Capoeira, μια πολυδιάστατη μορφή τέχνης που αναπτύχθηκε κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας στη Βραζιλία, συνδυάζει μουσική, μάχη, χορό, παιχνίδι, ακροβασία και φιλοσοφία, ενσωματώνοντας στοιχεία αντίστασης, μνήμης και ταυτότητας. H έρευνα επικεντρώθηκε στη σύνδεση του μύθου της Αντιγόνης του Σοφοκλή με την Capoeira, χρησιμοποιώντας την τελευταία ως εργαλείο για την ερμηνεία της τραγωδίας. Η Αντιγόνη, με κεντρικά θέματα όπως η αντίσταση, η σύνδεση με τους πρόγονους, η σύγκρουση και η δικαιοσύνη, προσφέρει ένα πλούσιο πεδίο δραματουργικής σύνδεσης με την αφροβραζιλιάνικη πολιτιστική έκφραση της Capoeira. Η Capoeira, ως μορφή τέχνης που γεννήθηκε από την ανάγκη για αντίσταση και διατήρηση της ταυτότητας, προτείνει έναν δρόμο για την ερμηνεία αυτών των θεμάτων μέσα από την τελετουργική και παραστασιακή της εκδήλωση. H υλοποίηση της παράστασης Αντί-γονοι, που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 στο θέατρο Τόπος Αλλού στην Αθήνα, εξερεύνησε τη δυνατότητα συγκερασμού αυτών των δύο πολιτισμών προσεγγίζοντας την Capoeira ολιστικά και αξιοποιώντας τα εργαλεία που προσφέρει ως μια πολυσημική μορφή τέχνης. Η παράσταση εστιάζοντας στην πολιτιστική έκφραση της Capoeira προσεγγίζει το μύθο της Αντιγόνης μεταφέροντας τις βασικές προβληματικές του έργου μέσα από την κίνηση, τη μουσική, το θέατρο, τη μάχη και την τελετουργία. Η Capoeira αναδεικνύεται ως εργαλείο που αξιοποιεί όλα τα εκφραστικά μέσα του ερμηνευτή επί σκηνής (ηθοποιού, τραγουδιστή, χορευτή). Η πολυμορφική της διάσταση προτείνει νέες μορφές κινησιολογίας και μουσικής στο χορό της αρχαίας τραγωδίας και νέες τεχνικές σωματικής και ταυτόχρονα λεκτικής προσέγγισης στο διαλογικό-συγκρουσιακό μέρος. Με τη παρούσα διπλωματική εργασία υπογραμμίζεται η σημασία της διαπολιτισμικής προσέγγισης στη σύγχρονη θεατρική πρακτική και η χρήση της Capoeira ως εργαλείο για την ανάδειξη ενός θεάτρου που είναι ταυτόχρονα ολιστικό, τελετουργικό και διαπολιτισμικό. Αυτή η μεθοδολογία δεν εμπλουτίζει μόνο την κατανόηση του αρχαίου δράματος, αλλά επεκτείνει τις δυνατότητες του σύγχρονου θεάτρου να αγγίξει πολιτισμικές και κοινωνικές πραγματικότητες πέρα από τα χρονικά και γεωγραφικά του όρια.