Γνώσεις στάσεις και συμπεριφορές του Ελληνικού πληθυσμού και των επαγγελματιών υγείας απέναντι στον εμβολιασμό των ενήλικων: μελέτη μικτών μεθόδων

Abstract

Εισαγωγή: Τα εμβόλια σώζουν πάνω από 6 εκατομμύρια ζωές ετησίως αποτρέποντας θανάτους από πολλά μεταδιδόμενα νοσήματα. Ωστόσο, η εμβολιαστική κάλυψη των ενηλίκων παραμένει χαμηλή. Οι γνώσεις, οι στάσεις και οι πεποιθήσεις των ατόμων γύρω από την αναγκαιότητα, την αποτελεσματικότητά και την ασφάλεια του εμβολιασμού, αποτελούν ισχυρό προγνωστικό δείκτη της εμβολιαστικής τους συμπεριφοράς. Η σύσταση εμβολιασμού από τους επαγγελματίες υγείας (ΕΥ) κινητοποιεί τα άτομα υπέρ αυτού, αυξάνοντας την πιθανότητα ανοσοποίησής τους. Σκοπός: Ο προσδιορισμός και η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των γνώσεων, των στάσεων των πεποιθήσεων και της συμπεριφοράς του γενικού πληθυσμού και των ΕΥ απέναντι στον εμβολιασμό (για γρίπη, τέτανο- διφθερίτιδα, πνευμονιοκοκκική πνευμονία και έρπητα ζωστήρα) και η κατανόηση του πώς αυτές επιδρούν στην ανοσοποίηση των ενηλίκων και στη συμμόρφωση των ΕΥ με τις εθνικές συστάσεις εμβολιασμού (ΕΣΕ). Υλικό και Μέθοδος: Η ερευνητική μεθοδολογία μικτών μεθόδων, επεξηγηματικής διαδοχικής σχεδίασης επιλέχθηκε, όπου ποσοτικά δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω διανομής ερωτηματολογίων στον γενικό πληθυσμό και στους ΕΥ που ασχολούνται με τον εμβολιασμό των ενηλίκων. Ακολούθως, τα δεδομένα που προέκυψαν, ενημέρωσαν τον σχεδιασμό του ποιοτικού σκέλους (ημιδομημένες προσωπικές συνεντεύξεις εις βάθος). Περιγραφική ανάλυση και ανάλυση παλινδρόμησης πραγματοποιήθηκε για τα ποσοτικά και θεματική ανάλυση για τα ποιοτικά δεδομένα. Αποτελέσματα: Δεδομένα 1500 ατόμων από τον γενικό πληθυσμό και 748 από ΕΥ συμπεριλήφθησαν στην ποσοτική ανάλυση. Όσοι είχαν εμβολιαστεί για ένα ή περισσότερα εκ των εξεταζόμενων νοσήματα, είχαν θετική στάση για τον εμβολιασμό, είχαν ενημερωθεί από κάποιο ΕΥ, γνώριζαν τα εμβόλια που πρέπει να κάνουν και σημείωσαν χαμηλότερο σκορ λανθασμένων πεποιθήσεων (p<0,001). Η θετική στάση των ΕΥ απέναντι στην ανοσοποίηση των ενηλίκων σχετίστηκε με λιγότερα αντιλαμβανόμενα εμπόδια, περισσότερα μέτρα προώθησης και υψηλότερη συμμόρφωση με τις ΕΣΕ (p<0,001). Η ακόλουθη ποιοτική ανάλυση αποκάλυψε τέσσερις κεντρικούς άξονες οι οποίοι αποτελούν τους βασικούς λόγους διαμόρφωσης της υφιστάμενης κατάστασης και σχετίζονται με 1) χαρακτηριστικά των ΕΥ, 2) του πληθυσμού, 3) της κλινικής πρακτικής και 4) του εξωτερικού περιβάλλοντος. Συμπεράσματα: Οι ενήλικες θα πρέπει να κατανοήσουν ότι η πιθανότητα εμφάνισης λοίμωξης και επιπλοκών είναι μεγάλη, ότι τα μεταδοτικά νοσήματα αποτελούν σημαντικές απειλές για την υγεία και ότι ο εμβολιασμός συνιστά το καλύτερο μέσο πρόληψης. Η αύξηση της συμμόρφωσης των ΕΥ με τις ΕΣΕ αναμένεται να συμβάλλει στην αύξηση της δεκτικότητας ανοσοποίησης του πληθυσμού και κατά συνέπεια στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης των ενηλίκων στην Ελλάδα.