Άσκηση Πολιτικής Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης από τους Δήμους Μελέτη περίπτωσης: Δήμος Λαρισαίων

Abstract

Η παγκόσμια οικονομική κρίση και η παρατεταμένη ύφεση δοκιμάζουν τις αντοχές των εθνικών οικονομιών και ταράζουν τα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στην Ελλάδα λόγω των μνημονιακών της δεσμεύσεων. Οι συνέπειες της κρίσης, όπως ο δραστικός περιορισμός της οικονομικής δραστηριότητας, η υποχώρηση των ρυθμών ανάπτυξης, η αλματώδης αύξηση της ανεργίας, η αύξηση του κόστους ζωής, πλήττουν τα μεσαία και χαμηλά εισοδηματικά στρώματα πληθυσμού με αποτέλεσμα να έχουμε τους «φτωχούς εργαζόμενους» και κάνουν ανθρώπους που βρίσκονται στις παρυφές του κοινωνικού αποκλεισμού («εκτοπισμένα άτομα») να στερούνται τα δημόσια και κοινωνικά αγαθά. Η ανάγκη ύπαρξης ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους το οποίο θα συμβάλλει καθοριστικά στον περιορισμό των συνεπειών της οικονομικής κρίσης, που μετεξελίχθηκε σε ανθρωπιστική, καθίσταται παραπάνω από προφανής. Σε αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για την χώρα και τους πολίτες, η Τοπική Αυτοδιοίκηση (Τ.Α) πρέπει να λειτουργήσει ως κύτταρο δημοκρατίας, ως μοχλός κοινωνικοοικονομικής προόδου και κυρίως ως κύτταρο εξισορρόπησης των αναγκών των πολιτών και ως θεσμός διαφύλαξης της κοινωνικής συνοχής. Η λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, οφείλει να υπηρετεί το βασικό σκοπό της: την εξασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης των κατοίκων της. Στη χώρα μας η μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση στην Τ.Α συν έπεσε με την εφαρμογή πολιτικών λιτότητας και τις δραστικές περικοπές στους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης στους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς όπως τη μείωση εσόδων, την κατάργηση λειτουργιών, το μη ικανοποιητικό επίπεδο υπηρεσιών και τις ελλείψεις προσωπικού σε μια χρονική περίοδο που η ζήτηση σε κοινωνικά αγαθά έχει αυξηθεί. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η συμβολή των Δήμων στην Κοινωνική Πολιτική και ιδιαίτερα στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης. Η εργασία έχει διττή στόχευση: αφενός τον προσδιορισμό του κοινωνικού ρόλου των Δήμων σε θεσμικό επίπεδο και αφετέρου τον προσδιορισμό του κοινωνικού ρόλου των Δήμων σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής. Εδώ εξετάζεται η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών από το Δήμο Λαρισαίων και διερευνούμε στο κατά πόσο αυτή είναι αποτελεσματική και αποδοτική. Η μεθοδολογία που ακολουθείται περιλαμβάνει βιβλιογραφική έρευνα και έρευνα της οικείας νομοθεσίας προκειμένου να προσδιορίσουμε τον κοινωνικό ρόλο των Δήμων σε θεσμικό επίπεδο. Εδώ διαπιστώθηκε ότι η αρμοδιότητα των Δήμων να ασκούν κοινωνική πολιτική είναι θεσμοθετημένη αλλά η πραγμάτωση της θεσμικής τους αποστολής συναντά το σοβαρό εμπόδιο της ανεπάρκειας των οικονομικών πόρων αφού δεν υφίσταται φορολογική αποκέντρωση. Επίσης, πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα ώστε να εξεταστεί η κοινωνική πολιτική του Δήμου Λαρισαίων ως παράδειγμα πρακτικής εφαρμογής και για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε ημιδομημένο ερωτηματολόγιο σε δείγμα 80 ατόμων. Στα βασικά συμπεράσματα περιλαμβάνεται η διαπίστωση ότι ο Δήμος Λαρισαίων έχει δημιουργήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών δομών και προγραμμάτων. Όμως, ορισμένα από αυτά είναι γνωστά στο ευρύ κοινό. Υπάρχει διαπιστωμένο κενό στην ενημέρωση αλλά η ραγδαία εξέλιξη των Τεχνολογιών της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών θα μπορούσε να συμβάλλει σημαντικά σε αυτό. Οι ερωτώμενοι χαρακτηρίζουν ως ικανοποιητικές και επαρκείς τις παρεχόμενες κοινωνικές υπηρεσίες του Δήμου Λαρισαίων. Ως κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των κοινωνικών υπηρεσιών αναφέρονται η τρέχουσα οικονομική συγκυρία και η γραφειοκρατία. Επίσης, πιστεύεται ότι με πρωτοβουλία του Δήμου Λαρισαίων μπορεί να γίνει ενοποίηση των εμπλεκόμενων φορέων που παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες, ώστε να δημιουργηθεί η Υπηρεσία μιας Στάσης (one stop shop).