Η αντιμετώπιση των έμφυλων στερεοτύπων με τεχνικές του Θεάτρου του Καταπιεσμένου: Μια έρευνα δράσης σε εφήβους

Abstract

Τα έμφυλα στερεότυπα εμφανίζονται σε πολλούς διαφορετικούς τομείς της ζωής και της καθημερινότητας, όπως στον εργασιακό χώρο, στην οικογένεια, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στις ψυχαγωγικές δραστηριότητες και συνολικά στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και της συμπεριφοράς. Για την αποτελεσματικότερη διερεύνηση όλου του φάσματος των έμφυλων στερεοτύπων, η ερευνήτρια επέλεξε να τα χωρίσει σε τέσσερις βασικές κατηγορίες στερεοτύπων, που είναι: α) Τα έμφυλα στερεότυπα στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, β) Τα έμφυλα στερεότυπα για την εξωτερική εμφάνιση, γ) Τα έμφυλα στερεότυπα για τα επαγγέλματα & τις ασχολίες εντός και εκτός σπιτιού, δ) Τα έμφυλα στερεότυπα στις διαπροσωπικές σχέσεις & Συναίνεση. Σε κάθε μία από τις κατηγορίες στερεοτύπων, διερευνήθηκαν σε βάθος οι τρόποι αναπαραγωγής και εσωτερίκευσης των στερεοτύπων και οι επιπτώσεις τους στις ζωές των αντρών και των γυναικών. Χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές από το Θέατρο του Καταπιεσμένου, όπως Θέατρο Εικόνα, τεχνική της ταυτόχρονης δραματουργίας, Θέατρο Φόρουμ, Θέατρο Φόρουμ για τους Παρευρισκόμενους, Θέατρο Εφημερίδα, καθώς και παιχνίδια από το οπλοστάσιο του Α.Μποάλ. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν ασκήσεις επινοημένες από την ερευνήτρια, που περιελάμβαναν φύλλα εργασίας, φωτογραφίες, ζωγραφική, αυτοσχεδιαστικούς διαλόγους, θεατρικά παιχνίδια και προβολή βίντεο. Η ερευνήτρια δημιούργησε το δικό της εργαλείο συλλογής ποσοτικών δεδομένων (ερωτηματολόγιο), με 79 προτάσεις που απαντώνται σε κλίμακα Likert. Το ερωτηματολόγιο αποδείχτηκε αξιόπιστο και έγκυρο και έδειξε ότι τα έμφυλα στερεότυπα που φέρουν οι έφηβοι μειώθηκαν σημαντικά μετά την παρέμβαση. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν τρεις πηγές συλλογής ποιοτικών δεδομένων. Μετά την τριγωνοποίηση όλων των δεδομένων καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι τεχνικές του Θεάτρου του Καταπιεσμένου είναι ικανές να μειώσουν τα έμφυλα στερεότυπα που φέρουν οι έφηβοι.