Η παραγωγικότητα της εργασίας στις ελληνικές περιφέρειες

Abstract

Στην παρούσα εργασία, έγινε μια προσπάθεια να προσδιοριστεί η παραγωγικότητα της εργασίας στις Ελληνικές Περιφέρειες καθώς και η διερεύνηση των εξελίξεων στις μεταβολές της παραγωγικότητας της εργασίας μετά από οχτώ συνεχόμενα έτη ύφεσης, σε ένα από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα της παραγωγής της. Παρόλο που τέθηκε ως στόχος των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της εγχώριας παραγωγής, ο στόχος αυτός δεν επιτεύχθηκε και ο βασικότερος παράγοντας είναι πως η μείωση του μοναδιαίου κόστους επιτυγχάνεται λόγω τις μισθολογικής μείωσης και όχι μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας. Η πρόοδος που επιτεύχθηκε από το 2000 έως το 2008, αντιστράφηκε πλήρως καθώς από 98,4% που ανερχόταν η Παραγωγικότητα της Εργασίας ανά απασχολούμενο στην Ελλάδα, σε σχέση με το μέσο κοινοτικό όρο το 2008, έως το 2016 μειώθηκε στο 81%, ενώ και η Παραγωγικότητα της Εργασίας της Ελλάδας ως ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας, η οποία ανερχόταν στο 78,5% του μέσου όρου της ΕΕ το 2008 έπεσε στο 65,1% το 2016. Με τις τιμές αυτές η Ελλάδα κατατάσσεται το 2016 στην 17η και 20η θέση αντίστοιχα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τα έτη της κρίσης, 2008 - 2014, υπήρξε πτώση της μέσης παραγωγικότητα της χώρας σε μέσο ποσοστό της τάξης του -3%. Οι Περιφέρειες οι οποίες εμφάνισαν πολύ μεγάλη πτώση κατά την διάρκεια της κρίσης, είναι οι Νησιωτικές περιφέρειες και πιο συγκεκριμένα η Περιφέρεια Ιονίου, Περιφέρεια Βορείου καθώς και Νοτίου Αιγαίου με κατακόρυφη πτώση της τάξης του -16% και -17% αντίστοιχα. Σε ελαφρώς αρνητικά έως και στάσιμα ποσοστά μεταβολής παραγωγικότητας της εργασίας, εμφανίστηκαν μόνο οι περιφέρειες Ηπείρου και Πελοποννήσου με ποσοστά της τάξης του -2% και 0% αντίστοιχα. Τέλος, σε όρους μέτρησης Δείκτη Παραγωγικότητας της Εργασίας σε θετικά επίπεδα εμφάνισαν μόλις τρεις Περιφέρειες, όπως οι Αττικής, Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας με ποσοστά της τάξης του +1%, +3% και +16% αντίστοιχα. Το χαμηλό επίπεδο της ελληνικής παραγωγικότητας αντισταθμίζεται μεν από την αύξηση των ωρών απασχόλησης, ωστόσο η εντατικοποίηση της εργασίας έχει πεπερασμένα όρια, τις φυσικές δηλαδή αντοχές των εργαζομένων. Για αυτό το λόγο μια ουσιαστική και σταθερή αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να προκύψει μόνο μέσω της τεχνολογικής προόδου, της αύξησης των δαπανών σε έρευνα και ανάπτυξη, της ανάπτυξης των κλάδων-κλειδιών της ελληνικής οικονομίας, την επίτευξη εσωτερικών οικονομιών κλίμακας μέσω της διεύρυνσης του ενδοκλαδικού εμπορίου και τέλος της στοχευόμενης ανάπτυξης κλάδων υψηλής προστιθέμενης αξίας.