Βιώματα, δράσεις, μνήμες: Αντιπαραβολική σωματοκειμενική ανάλυση αυτοβιογραφικών κειμένων γυναικών από την εποχή της Επταετίας (1967-1974)

Abstract

Η παρούσα εργασία διενήργησε αντιπαραβολική σωματοκειμενική ανάλυση τεσσάρων γυναικείων αυτοβιογραφικών κειμένων τα οποία έχουν ως σημείο αναφοράς τη δικτατορία του 1967-1974 στην Ελλάδα, με έμφαση στη γλωσσική έκφραση του στοιχείου του χρόνου, το οποίο αναδύθηκε, από τη στατιστική ανάλυση, ως σημαντικό τόσο ως προς εύρος του λεξιλογίου με το οποίο πραγματώνεται όσο και ως προς τη συνολική συχνότητα των σχετικών όρων. Συγκεκριμένα τα κείμενα που μελετήθηκαν ήταν της Κίττυς Αρσένη το Μπουμπουλίνας 18, της Μαρίας Καραβία το Ημερολόγιο του Λονδίνου, Σημειώσεις από την εποχή της δικτατορίας, της Μαρίζας Ντεκάστρο το 2651 Ημέρες δικτατορίας και τέλος της Αμαλίας Φλέμινγκ το Προσωπική Κατάθεση. Τα κείμενα αυτά έχουν συγγραφεί από γυναίκες οι οποίες βίωσαν προσωπικά τα γεγονότα της εποχής, από διαφορετικές θέσεις και με διαφορετικές εμπειρίες η καθεμία. Στα κείμενά τους διαπλέκονται τα προσωπικά τους βιώματα με τα ευρύτερα ιστορικά γεγονότα. Για τους σκοπούς της ανάλυσης εφαρμόστηκε αναλυτικό πρωτόκολλο που εμπίπτει στο πεδίο της σωματοκειμενικής ανάλυσης. Όλα τα κείμενα ψηφιοποιήθηκαν και υπέστησαν ψηφιακή επεξεργασία με το λογισμικό Sketch Engine. Εξήχθησαν στατιστικά δεδομένα (κατανομές συχνοτήτων, συμφραστικοί πίνακες), μέσω των οποίων διαπιστώθηκε και στα τέσσερα κείμενα, η κυριαρχία ουσιαστικών που φανερώνουν χρόνο. Αναλύθηκαν συγκειμενικά τα συχνότερα από αυτά (ημέρα/μέρα, ώρα, βράδυ, στιγμή, χρόνος, καιρός, πρωί, νύχτα, μήνας) με βάση δύο παραμέτρους: πρώτον, την παρουσία ή μη αριθμητικών προσδιοριστικών χρόνου στο συγκείμενο των όρων και, δεύτερον, το αν και κατά πόσον ο αναφερόμενος χρόνος είναι κοινά βιωμένος με άλλα πρόσωπα ή όχι. Η ανάλυση των δεδομένων κατέδειξε τους τρόπους με τους οποίους το στοιχείο του χρόνου βιώνεται υπό τις μη κανονικές συνθήκες ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος, και καταγράφεται λεκτικά σε αυτοβιογραφικά κείμενα. Και οι τέσσερις γυναίκες που συνέγραψαν τα υπό μελέτη κείμενα αναδεικνύονται ως άτομα τα οποία βιώνουν και καταγράφουν τον χρόνο κατά βάσιν ως κοινό με άλλους κοινωνικούς δρώντες, της ιδιωτικής και της δημόσιας σφαίρας, συντονιζόμενες με πολλαπλούς τρόπους με το κοινωνικό γίγνεσθαι.