Οι ΜΚΟ στα Δυτικά Βαλκάνια: Η περίπτωση της Βοσνίας και του Κοσσόβου

Abstract

Τα ζητήματα διακυβέρνησης στα Βαλκάνια αποτελούν ένα ιδιαίτερο και πολύπλοκο πεδίο μελέτης διαχρονικά. Κατά τη δεκαετία του ’90, οι εμπόλεμες συγκρούσεις μεταξύ των εθνοτήτων της πρώην Γιουγκοσλαβίας οδήγησαν στη διάσπασή της και στην ανάδυση κρατών τα οποία αντιμετώπιζαν οξύτατα και δυσεπίλυτα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα. Η παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας αφορούσε και στα τρία αυτά πεδία. Μία από τις πρακτικές που υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο αυτό ήταν η δραστηριοποίηση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ), διεθνών ή τοπικών. Οι ΜΚΟ ανέπτυξαν πολυποίκιλη δράση για την ανασυγκρότηση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά σε θεσμικά πλαίσια ελαστικά και όχι πάντα σαφή ή σύμφωνα με τη δημοκρατική νομιμότητα. Η ποικιλία των δράσεων και τα ρευστά όρια των πεδίων στα οποία δραστηριοποιήθηκαν θέτουν ένα καίριο πολιτικό ζήτημα, καθώς σε πλείστες περιπτώσεις υποκατέστησαν το κράτος και τους συνταγματικά αρμόδιους φορείς για την υλοποίηση των πολιτικών. Η βαλκανική ιδιοτυπία εκδηλώνεται και στη δράση των ΜΚΟ. Η παρούσα εργασία θα προσεγγίσει το θέμα της δράσης των ΜΚΟ στα Δυτικά Βαλκάνια με τη μελέτη δύο χαρακτηριστικών περιπτώσεων: της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Κεφάλαιο 1) και του Κοσσόβου (Κεφάλαιο 2). Θα παρουσιαστεί, αντίστοιχα, το αντικείμενο δράσης και οι στόχοι των ΜΚΟ, τα οικονομικά δεδομένα της χρηματοδότησής τους και τα προβλήματα που αφορούσαν στην υλοποίηση των στόχων τους. Θα γίνει αναλυτική παρουσίαση των δυσκολιών, των δυσλειτουργιών και των στρεβλώσεων της δράσης τους στα Δυτικά Βαλκάνια. Η εργασία αυτή κλείνει με τα συμπεράσματα και τις καταληκτικές παρατηρήσεις μας, στο πλαίσιο μιας προβληματικής για τις νέες μορφές που εκδηλώνει σε δυστοπικές συνθήκες η διακυβέρνηση και η εκχώρηση από το κράτος μέρος του ρόλου του, με όρους όχι πάντα ορατούς, σαφείς και νόμιμους.