Σχέσεις των Μεγάλων Κομνηνών της Τραπεζούντας με το Μεσαιωνικό Κράτος της Ιβηρίας (Γεωργίας) του Καυκάσου (1204-1461)

Abstract

Στην παρούσα διατριβή εξετάζονται οι πολυετείς και πολύπλευρες σχέσεις που αναπτύχθηκαν από τις αρχές του 13ου έως και περίπου τα μέσα του 15ου αιώνα μεταξύ της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας και του βασιλείου της Γεωργίας. Δια μέσου της συγκριτικής ανάλυσης των βυζαντινών, γεωργιανών, αρμενικών και ρωσικών πηγών επιδιώξαμε να αναδείξουμε σημαντικές πτυχές των αδιάλειπτων κοινωνικοπολιτικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των δύο όμορων, ομόθρησκων και ομόδοξων βασιλείων σε ένα συνεχώς διευρυνόμενο μουσουλμανικό κόσμο. Η συμμαχία που επικυρώθηκε στις αρχές του 12ου αιώνα μέσω δυναστικού συνοικεσίου μεταξύ του βυζαντινού αυτοκρατορικού οίκου των Κομνηνών και των Βαγρατιδών, ανανεώθηκε στις αρχές του 13ου αιώνα όταν η βασίλισσα της Γεωργίας Θάμαρ αποφάσισε να συνδράμει στην εκστρατεία των Αλεξίου και Δαβίδ Μεγάλων Κομνηνών. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, οι δύο συμμαχικοί οίκοι, επιδίωκαν να ανανεώνουν συνεχώς τους συμμαχικούς όρους αξιοποιώντας τον θεσμό των δυναστικών συνοικεσίων. Η κορύφωση στη μεταξύ τους συνεργασία επήλθε μετά την άλωση της προστάτιδας δύναμης όλων των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής, της Κωνσταντινούπολης. Αν και αποδυναμωμένοι από τον εμφύλιο πόλεμο που είχε ξεσπάσει στο πολύπαθο βασίλειο της Γεωργίας, οι γεωργιανοί οίκοι συστρατεύθηκαν με τους Μεγάλους Κομνηνούς στην τελευταία προσπάθεια περιορισμού του ολοένα αυξανόμενου οθωμανικού επεκτατισμού.