Το δικαίωμα στην πόλη: μια εναλλακτική προσέγγιση ζητημάτων κοινωνικής πολιτικής σε τοπικό επίπεδο: το παράδειγμα της Αγίας Βαρβάρας

Abstract

Η παρούσα εργασία, επιχειρεί έναν αναστοχασμό πάνω στο δικαίωμα στην πόλη, ένα δικαίωμα που συρρικνώθηκε και λεηλατήθηκε στη φάση της δόμησης του κράτους – έθνους και που εκ νέου αναδύεται στις αστικές κοινωνίες, μέσα από την ένταση των ανισοτήτων και του διαχωρισμού που δημιουργούν το χάσμα μεταξύ πλούτου – φτώχειας, η εμπειρία της ετερότητας και η πολυπολιτισμικότητα, διακρίσεις που απεικονίζονται και χωρικά στην αστική μορφή. Ακολουθεί τη ριζοσπαστική νεομαρξιστική προσέγγιση που ανέπτυξαν γεωγράφοι, γύρω από την θεώρηση της πόλης ως ένα σύστημα διανομής πόρων και προνομίων και τη συναρτά με βασικές έννοιες της κοινωνικής πολιτικής -κοινωνική δικαιοσύνη, δικαίωμα, αναδιανομή – οι οποίες επανανοηματοδοτούνται και ανασυνθέτονται μέσα από το αστικό βίωμα, ενώ ταυτόχρονα αναζητά το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να ορίζει και να διαμορφώνει το χώρο που ζει και την καθημερινή του ζωή. Το δικαίωμα στην πόλη, μελετάται μέσα από το παράδειγμα της πόλης της Αγίας Βαρβάρας. Μέσα από την ποιοτική έρευνα που εκπονήθηκε, αναδεικνύονται όχι μόνο οι ανισότητες και ο διαχωρισμός εντός της πόλης αλλά και η δημοκρατική αντίληψη γύρω από τη διαχείριση των κοινών και την πολιτική συμμετοχή επιμέρους ομάδων. Παράλληλα αναδεικνύεται πως μια μικρή πόλη όπως η Αγία Βαρβάρα, «δορυφορική» πόλη και προάστιο του μητροπολιτικού κέντρου της Αθήνας βιώνει, ως χωροκοινωνικό σύνολο, τον διαχωρισμό και την ανισότητα διαχρονικά και καθηλώνεται σε θύλακα φτώχειας και περιοχή έντονης γκετοποίησης λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της και της πολυπολιτιστικής της ταυτότητας. Πρόκειται για μια πόλη όπου το «δικαίωμα στην πόλη» παραβιάζεται από χωρικές πολιτικές και πρακτικές της κεντρικής εξουσίας, και γεννά αντίσταση από πλευράς κατοίκων γύρω από την προστασία και υπεράσπιση χωρικών και κοινωνικών δικαιωμάτων ενάντια σε προσπάθειες υφαρπαγής του χώρου και των πόρων του και ενάντια στο χωροκοινωνικό στίγμα που της επιβάλλεται από κυρίαρχες αντιλήψεις και την καταδικάζει σε χώρο απόθεσης αρνητικών και ανεπιθύμητων χρήσεων υποβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων.