Αντιλήψεις εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τη λειτουργία των Τμημάτων Υποδοχής (ΖΕΠ) και το ρόλο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο

Abstract

Στην παρούσα εργασία θα δούμε τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών που έχουν εργαστεί σε τμήματα υποδοχής τα τελευταία χρόνια, σχετικά με το ρόλο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο και το κατά πόσο η πολιτισμική ετερογένεια επηρεάζει τη σχολική επίδοση των μαθητών. Η παρούσα έρευνα είναι ποιοτική και το εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή των δεδομένων είναι η ημιδομημένη συνέντευξη. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί των τμημάτων υποδοχής αντιμετωπίζουν προβλήματα κατά τη διδακτική διαδικασία και αυτά κυρίως εντοπίζονται στην έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής και στην έλλειψη κατάρτισής τους. Στην πλειοψηφία τους οι εκπαιδευτικοί εκτιμούν τη λειτουργία των τμημάτων υποδοχής γιατί πιστεύουν ότι οι μαθητές με την φοίτησή τους σε αυτά, κάτι περισσότερο μαθαίνουν και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν ευκολότερα και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να παρακολουθήσουν τα μαθήματα στη γενική τάξη. Εκτίμηση όλων των εκπαιδευτικών που πήραν μέρος στην παρούσα έρευνα, ήταν ότι η πολιτισμική ετερογένεια επηρεάζει ως ένα βαθμό τη σχολική επίδοση των μαθητών καθώς προέρχονται συνήθως από ελλειμματικά περιβάλλοντα με αποτέλεσμα να μην τους είναι πάντα εύκολο να προσαρμοστούν και να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα της γενικής τάξης. Σύμφωνα με τα παραπάνω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως θα πρέπει να γίνουν ουσιαστικότερες και πιο οργανωμένες προσπάθειες στο κομμάτι της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο και αρωγός αυτής της προσπάθειας θα πρέπει να είναι το Κράτος. Στο πρώτο κεφάλαιο θα γίνει λόγος για τις κοινωνικές ανισότητες που υπάρχουν στην εκπαίδευση. Θα αναλύσουμε το αξιοκρατικό, συναινετικό πρότυπο εκπαίδευσης , το οποίο υποστηρίζει ότι το σχολείο κατανέμει τους μαθητές στις διάφορες επαγγελματικές και κοινωνικές τους θέσεις σύμφωνα με τις ικανότητές τους και το συγκρουσιακό μοντέλο λειτουργίας του σχολείου το οποίο κατανέμει τους μαθητές στις ποικίλες επαγγελματικές και κοινωνικές θέσεις σύμφωνα με την κοινωνική τους προέλευση. Στη συνέχεια θα αναφερθούμε στη σχολική επίδοση και τους παράγοντες που την επηρεάζουν. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα αναφερθούμε στη διάκριση των εννοιών «πολυπολιτισμικότητα» και «διαπολιτισμικότητα», καθώς συχνά παρατηρείται να εμφανίζονται ως ταυτόσημες. Στη συνέχεια θα μιλήσουμε για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και τα μοντέλα εκπαίδευσης στις πολυπολιτισμικές κοινωνίες. Ακολούθως θα δούμε ποιος είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαπολιτισμική εκπαίδευση και τη σπουδαιότητά του. Επίσης, θα αναφερθούμε στην περαιτέρω κατάρτιση του εκπαιδευτικού στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, που πλέον είναι απαραίτητη και συνάμα επιθυμία των ίδιων ώστε να ανταποκρίνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις απαιτήσεις ενός τμήματος υποδοχής. Και τέλος, θα δούμε πόσο η σχολική επίδοση ενός μαθητή επηρεάζεται από την πολιτισμική ετερογένεια. Στο τρίτο κεφάλαιο θα αναφερθούμε στην εκπαιδευτική πολιτική που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα για θέματα ετερογένειας από τα μέσα του 1970 όπου τα ελληνικά σχολεία δέχονται παλιννοστούντες μαθητές, κυρίως από τη Δ. Γερμανία, την Αμερική και την Αυστραλία, οι οποίοι αντιμετωπίζουν γλωσσικές ελλείψεις. Και τέλος, θα κάνουμε λόγο για το ρόλο των τάξεων υποδοχής στο ελληνικό σχολείο από την αρχή της δημιουργίας τους και τον τρόπο που λειτουργούν και στη συνέχεια θα προχωρήσουμε, κάνοντας μια αναφορά στο νομικό πλαίσιο που διέπει τη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο, παρουσιάζεται ο μεθοδολογικός σχεδιασμός της έρευνας και κατόπιν τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη διενέργεια της παρούσας έρευνας, τα οποία σε αρκετά σημεία συμφωνούν με παλιότερες έρευνες που έχουν γίνει και αφορούν το ίδιο θέμα.