Δημοσθένους ερμηνευτικό υπόμνημα στους λόγους προς Ζηνόθεμιν παραγραφή (32) και υπέρ Φορμίωνος παραγραφή (36)

Abstract

Οι λόγοι Πρὸς Ζηνόθεμιν παραγραφὴ (32) και Ὑπὲρ Φορμίωνος παραγραφὴ (36) έχουν συνταχθεί για υποθέσεις παραγραφής. Η παραγραφὴ ήταν διαδικασία σύμφωνα με την οποία ο εναγόμενος μιας δίκης μπορούσε να υποβάλει ένσταση, ζητώντας την απόρριψη της δίκης που πραγματοποιήθηκε εναντίον του. Οι λόγοι αφορούσαν τυπικά νομικά κωλύματα. Από το αποτέλεσμα της δίκης αυτής κρινόταν αν η αρχική δίκη θα συνεχιζόταν ή θα αναβαλλόταν. Ο ηττημένος διάδικος όφειλε να πληρώσει χρηματική αποζημίωση. Η παρούσα μελέτη αποτελεί ένα λεπτομερές ερμηνευτικό λημματικό υπόμνημα αυτών των λόγων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε, γιατί οι συγκεκριμένοι λόγοι παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς το περιεχόμενο της υπόθεσής τους και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται. Ο λόγος Πρὸς Ζηνόθεμιν παραγραφὴ αφορά εμπορική υπόθεση, σχετιζόμενη με κυριότητα σιταριού. Η παραβίαση των εμπορικών νόμων από τον αντίδικο συνιστούν παράνομη την προηγούμενη δίκη που διεξήχθη. Για τον λόγο αυτόν ο κατήγορος της συγκεκριμένης δίκης παραγραφῆς τον μηνύει. Ο λόγος Ὑπὲρ Φορμίωνος παραγραφὴ σχετίζεται με ένσταση επί της αγωγής για κακή διαχείριση πατρικής περιουσίας. Ο προηγούμενος συμβιβασμός των δύο αντιδίκων και η παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος για την υποβολή μήνυσης αποτελούν ισχυρά επιχειρήματα για τον ομιλητή που ενδυναμώνουν το δίκαιο της υπόθεσής του. Ειδικότερα, στην εισαγωγή κάθε λόγου παρουσιάσθηκαν, θέματα που αφορούσαν το κοινωνικό και ιστορικό υπόβαθρο της εποχής, το νομικό τους πλαίσιο, το περιεχόμενο της υπόθεσής τους, τη δομή και το ύφος τους, καθώς και το μείζον ζήτημα της ταυτότητας του συγγραφέα. Στο ερμηνευτικό υπόμνημα υλοποιήθηκε η εξέταση λέξεων ή φράσεων του αρχαίου κειμένου, εστιάζοντας στην ανάλυση του περιεχομένου τους, στη χρήση ρητορικών τεχνικών και μέσων πειθούς και στην πραγμάτευση ιδιαίτερων διαδικασιών που περιλαμβάνονταν στο αρχαίο αττικό δίκαιο. Το αποτέλεσμα αυτής της διδακτορικής διατριβής είναι ότι διενήργησε μια εμπεριστατωμένη υπομνημάτιση των συγκεκριμένων λόγων παραγραφής, εμβαθύνοντας στη χρήση της εν λόγω διαδικασίας και στη ρητορική τους ανάλυση. Παραλλήλως δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την ενασχόληση και τη μελέτη των δικανικών λόγων της αττικής ρητορείας στο πλαίσιο της ρητορικής τους προσέγγισης.