Το πρότυπο του "καλού μαθητή", όπως αναπλαισιώνεται στις αντιλήψεις και τις πρακτικές των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

Abstract

Τις τελευταίες δεκαετίες ο κυρίαρχος ευρωπαϊκός και διεθνής λόγος περί ποιότητας και αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων προωθεί την καλλιέργεια των αποκαλούμενων «δεξιοτήτων του 21ου αιώνα», με στόχο την προετοιμασία των μαθητών για την πλήρη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ζωή. Η ελληνική εκπαιδευτική πολιτική, σε μια προσπάθεια σύγκλισής της με τις σχετικές υπερεθνικές πολιτικές, προέβη σε σημαντικές αλλαγές στα Προγράμματα Σπουδών και τα σχολικά εγχειρίδια, με αποτέλεσμα αυτά, μέσω του γνωστικού περιεχομένου και των συγκεκριμένων πρακτικών και στόχων που προτείνουν, να οριοθετούν τις γνώσεις και δεξιότητες που πρέπει να αποκτούν οι μαθητές, συγκροτώντας την εικόνα του «καλού μαθητή». Στόχος της παρούσας έρευνας είναι να προσδιοριστεί το πρότυπο του «καλού μαθητή» που προβάλλεται από τις ευρωπαϊκές/παγκόσμιες πολιτικές και να διερευνηθεί αν το πρότυπο αυτό είναι κυρίαρχο και στην ελληνική πραγματικότητα τόσο σε εθνικό επίπεδο μέσω των ΑΠ, όσο και σε επίπεδο σχολικής τάξης, μέσω των αναπλαισιώσεων στις οποίες προβαίνουν οι εκπαιδευτικοί. Με βάση τη θεωρία του Bernstein για τον τρόπο συγκρότησης της εκπαιδευτικής γνώσης και μέσω ημι-δομημένων συνεντεύξεων, η έρευνα εστιάζει στον λόγο εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, προκειμένου να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι νοηματοδοτούν την έννοια του «καλού μαθητή» και να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο ο λόγος τους έχει δεχθεί επίδραση τόσο από τον κυρίαρχο υπερεθνικό λόγο περί δεξιοτήτων όσο και από τον επίσημο εθνικό εκπαιδευτικό λόγο. Στην έρευνα καταδεικνύεται ότι, παρά τις ποικίλες επιρροές που δέχονται, οι εκπαιδευτικοί πραγματώνουν το αναλυτικό πρόγραμμα με σχετική αυτονομία, με τη χρήση μοντέλων παιδαγωγικής που συνδυάζουν στοιχεία ορατής και αόρατης παιδαγωγικής πρακτικής. Διαπιστώνεται ακόμη ότι, αν και αναγνωρίζουν την αξία των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα για τους σύγχρονους εκπαιδευομένους, αρθρώνουν έναν υβριδικό λόγο για τους στόχους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, με έμφαση στην ανθρωπιστική διάστασή της. Παράλληλα, από την έρευνα συνάγεται ότι ενώ οι εκπαιδευτικοί παραδέχονται ότι η εικόνα του «καλού μαθητή» που διαμορφώνουν κατά την αλληλεπίδρασή τους με τους μαθητές και τις μαθήτριες δε στηρίζεται σε μετρήσιμες δεξιότητες και είναι σχετικά υποκειμενική, οι ίδιοι δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τις επιπτώσεις των επιλογών τους (συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών αξιολόγησης που εφαρμόζουν) στην αναπαραγωγή των εκπαιδευτικών ανισοτήτων.