Λαϊκισμός και Δημοκρατία: Συγκριτική Μελέτη ΠΑ.ΣΟ.Κ-ΣΥ.ΡΙΖ.Α

Abstract

Η ιδεολογία του λαϊκισμού αποτελεί ένα αμφίσημο πεδίο μελέτης και έρευνας. Επειδή δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος ορισμός για το τι είναι ο λαϊκισμός, είναι αρκετά δύσκολο κάποιος να ονομάσει τον εαυτό του λαϊκιστή. Ο λαϊκισμός μέσω της ανοχής που αποτελεί βασικό συστατικό της Δημοκρατίας βρίσκει εύφορο πεδίο δράσης ώστε να εδραιωθεί και να αναπτυχθεί. Στην Ευρώπη του 20ου αιώνα ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα λαϊκισμού εντοπίστηκε στην Ελλάδα με το ΠΑΣΟΚ. Ο Α.Παπανδρέου (αρχηγός του ΠΑΣΟΚ) με τα συνθήματα που χρησιμοποιούσε όπως «αλλαγή» και με επιλογές που συνέβαλλαν καθοριστικά στην ανάπτυξη του κόμματος μπόρεσε να αυξήσει κατά πολύ το ποσοστό των ψηφοφόρων να ταχθεί υπέρ του. Η ενδυμασία, ο λόγος και οι λέξεις που χρησιμοποιούσε κρίθηκαν ιδιαίτερα λαϊκιστικές καθώς μπόρεσε να προσελκύσει όλο και περισσότερους ψηφοφόρους. Αν και μετά τα γεγονότα που έλαβαν χώρα το 1989 το ΠΑΣΟΚ φάνηκε ότι έχασε την δύναμη του, στις επόμενες εκλογές του 1993 ξανά κέρδισε τις εκλογές συνεχίζοντας το διπολικό σύστημα μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν. Το παραπάνω διπολικό σύστημα φάνηκε πως έκανε στην άκρη ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α με αρχηγό κόμματος τον Τσίπρα. Από το 2012 που έλαβε την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχε μια συνεχή ανοδική πορεία που κατά πολλούς οφειλόταν στην αγανάκτηση του λαού από τα ταραχώδη χρόνια με τα μνημόνια. Ο Τσίπρας επικεντρώθηκε στην λογική του συναισθήματος καταφέρνοντας το 2015 να σχηματίσει κυβέρνηση με πρώτη φορά αριστερά στην Ελλάδα. Το νεαρό της ηλικίας του συγκριτικά με τους υπόλοιπους πολιτικούς σε υψηλά αξιώματα τον έκαναν να ξεχωρίσει από την πρώτη στιγμή καθώς η απουσία γραβάτας στις ενδυματολογικές του επιλογές τον κατέστησαν ως έναν άνθρωπο που ήρθε για να πάει κόντρα στο κατεστημένο. Και οι δύο, έκαναν τον διαχωρισμό «εμείς» και «αυτοί» δείχνοντας στον λαό. Κατά κάποιον τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Τσίπρας ακολούθησε τα χνάρια ενός πετυχημένου μοτίβου του παρελθόντος (Α.Παπανδρέου) καθώς σημειώνονται αρκετές ομοιότητες όπως στα συνθήματα, στην θέση που κατέχουν σε σχέση με τον λαό, στην αντιπαλότητα προς τα ξένα κέντρα αποφάσεων, στον λόγο αλλά και στην ενδυμασία.