Μελέτη της συμμόρφωσης διαβητικών ασθενών σε σχέση με τη θεραπευτική αγωγή

Abstract

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση και η μελέτη του επιπέδου συμμόρφωσης των ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη σε σχέση με την θεραπευτική τους αγωγή και άλλους παράγοντες που επιβαρύνουν τη νόσο. Μεθοδολογία: Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη ήταν το Ερωτηματολόγιο Δημογραφικών Πληροφοριών, Ιατρικού Ιστορικού και λοιπών στοιχείων (Demographics, Medical History and Other Data Questionnaire, DMHODQ) (πιλοτική μελέτη: Cronbach a 0,81), η Κλίμακα Συμβάντων (Life Events Scale) του τελευταίου έτους, η Κλίμακα Συμμόρφωσης με τη Φαρμακευτική Θεραπεία (Morisky Medication Adherence Scale, MMAS-8) και η Κλίμακα μέτρησης της Σχετιζόμενης με το Διαβήτη Ποιότητας Ζωής (Diabetes Quality of Life, DQOL Brief Clinical Inventory – Greek Version) (πιλοτική μελέτη: Cronbach a 0.95). Η αξιολόγηση της φλεγμονής περιελάμβανε τον έλεγχο προφλεγμονωδών κυτοκινών (IL6, IL10, TNF-a). 613 διαβητικοί ασθενείς του Νομού Κορινθίας συμμετείχαν στη μελέτη με τυχαία δειγματοληψία (Νοέμβριος 2014 - Ιούλιος 2015), εκ των οποίων οι 100 διαβητικοί ασθενείς συμμετείχαν στην αιμοληψία και πραγματοποιήθηκαν οι εργαστηριακές μετρήσεις των χημικών μορίων επιλογής. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με το στατιστικό πακέτο SPSS 22.0 Αποτελέσματα: Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων ήταν άνδρες (54,8%), με μέση ηλικία 70,70±13,49 έτη, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο χαμηλό (βασική εκπαίδευση 83,6%) και το 19,5% κατοικούσε σε αστική περιοχή. Το 89,4% κατέγραψε τιμές άνω του φυσιολογικού βάρους και η μέση τιμή γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) του δείγματος ήταν 7,1±0,8 mg/dl. Αναφορικά με τη ύπαρξη συνοδών νόσων, κυρίαρχος συνδυασμός αναδείχθηκε η συνύπαρξη υπέρτασης, στεφανιαίας νόσου και δυσλιπιδαιμίας. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες (99,2%) ήταν ασφαλισμένοι και το μηνιαίο κόστος της φαρμακευτικής αγωγής ήταν 21,2€±16,5€. Το σύνολο των ερωτηθέντων ανέφεραν χαμηλή ή μέτρια συμμόρφωση με τη συνταγογραφημένη φαρμακευτική αγωγή. Οι μέσες τιμές των κυτοκινών που βρέθηκαν στους ασθενείς του δείγματος ήταν IL6 2,108±1,108 pg/ml, IL-10 0,89±0,13 pg/ml και TNF-a 4,12±0,88 pg/ml. Οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά διαβήτη (10,1±7,6 vs 8,9±6,7, p<0,05), ελάμβαναν για θεραπεία συνδυασμό όλων των μεθόδων (16,6% vs 12,2%, p<0,05), ένιωθαν περισσότερο ικανοποιημένες από τη ρύθμιση του διαβήτη τους (3,6±0,8 vs 3,3±0,8, p<0,05) και είχαν υψηλότερα επίπεδα συμμόρφωσης σε σχέση με τους άντρες (2,8±1,3 vs 3,6±1,8, p<0,05). Οι ασθενείς που έμεναν σε αστικές περιοχές είχαν χαμηλότερα επίπεδα IL-6 (p=0,004), λιγότερα έτη διάγνωσης (p=0,001) και παρακολούθησης (p=0,001), χαμηλότερη τιμή γλυκοζυλιωμένης (p=0,001), έκαναν πιο συχνά αιματολογικό έλεγχο (p=0,001), η ζωή τους επηρεάζεται λιγότερο από το διαβήτη (p=0,001), αισθάνονται λιγότερο ανασφαλείς για το μέλλον σε σχέση με τη θεραπευτική αγωγή που ακολουθούν (p=0,001), έχουν χαμηλότερη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική θεραπεία (p=0,001) και καλύτερη ποιότητα ζωής (p=0,001). Οι ασθενείς που έπασχαν από διαβήτη περισσότερο από 6 έτη σε σχέση με όσους έπασχαν 1-5 έτη, έχουν χαμηλότερη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική τους θεραπεία (2,5±0,5 vs 2,7±0,5, p=0,001) και χειρότερη ποιότητα ζωής (40,1±11,2 vs 37,5±9,1, p=0,002). Οι παράγοντες που βρέθηκαν ότι επηρεάζουν τη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής των ασθενών ήταν η ηλικία, ο τόπος διαμονής, τα επίπεδα IL-6, IL-10 και TNF-a, τα έτη που οι ασθενείς έχουν διαγνωσθεί με διαβήτη, η τιμή της γλυκοζιωμένης αιμοσφαιρίνης, τα έτη καπνίσματος, ο αριθμός των φαρμακευτικών σκευασμάτων που λαμβάνουν οι ασθενείς, η πιθανότητα να επηρεαστεί η υγεία τους στο εγγύς μέλλον, οι στάσεις των ασθενών απέναντι στο διαβήτη και την υγεία τους, οι στάσεις των ασθενών απέναντι στη φαρμακευτική και θεραπευτική αγωγή, οι στάσεις των ασθενών απέναντι στην οικονομική κρίση και οι πεποιθήσεις των ασθενών σχετικά με την θεραπευτική τους αγωγή. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της μελέτης μας συμφωνούν με τον κύριο όγκο των μελετών της διαθέσιμης διεθνούς βιβλιογραφίας και προσδίδουν νέα γνώση, λόγω του πρωτότυπου της (συσχέτιση σακχαρώδη διαβήτη, φλεγμονής και ποιότητας ζωής). Το συγκεκριμένο ερευνητικό έργο μπορεί να συμβάλλει, ως επιδημιολογική μελέτη, στην Αγωγή και Προαγωγή της Υγείας και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.