Μια βυζαντινή αυτοκράτειρα στη θεατρική σκηνή: Μετάφραση του έργου Θεοφανώ του Βούλγαρου συγγραφέα Ράντκο Ράντκοβ και απόπειρα διερεύνησης της σχέσης του με τη Θεοφανώ του Άγγελου Τερζάκη.

Abstract

Ο Ράντκο Ράντκοβ, ένας πολυβραβευμένος Βούλγαρος συγγραφέας, άγνωστος στους περισσότερους, εμπνέεται το θεατρικό δράμα Θεοφανώ, και έρχεται σε άμεση αντιπαράθεση με το πολιτικό καθεστώς της χώρας του το 1972. Λίγο νωρίτερα, το 1956 ανεβαίνει για πρώτη φορά στην ελληνική θεατρική σκηνή με πολλές κατοπινές επαναλήψεις η Θεοφανώ του Άγγελου Τερζάκη. Οι δυο εκδοχές της βυζαντινής πριγκίπισσας είναι διαμετρικά αντίθετες, καθώς πρεσβεύουν διαφορετικές αξίες και αρχές στο πρόσωπο της ίδιας ιστορικής προσωπικότητας. Τα δυο έργα χάρισαν στους συγγραφείς τους τούς τίτλους "Βούλγαρος Σαίξπηρ" και "Έλλην Σαίξπηρ" αντιστοίχως, από τους κριτικούς και τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στο έργο του Ράντκοβ, καθώς είναι παντελώς άγνωστος στο ελληνικό κοινό, ενώ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο αλληγορικός τρόπος έκφρασής του για να καυτηριάσει τα κακώς κείμενα της εποχής του, που εν τέλει δεν διαφέρουν πολύ από αυτά της δικής μας εποχής. Για πρώτη φορά επιχειρήθηκε και κατατίθεται ως Παράρτημα η μετάφραση όλου του βουλγαρικού κειμένου στην ελληνική γλώσσα, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση σε αυτή, επισημαίνοντας τις ιδιαιτερότητές και κάποιες δυσκολίες της. Σε δεύτερο επίπεδο αναλύθηκε λογοτεχνικά το βουλγαρικό έργο, και ταυτοποιήθηκαν οι διαφορές/ομοιότητες με το αντίστοιχο ελληνικό θεατρικό, στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου της συγκριτικής γραμματολογίας και της θεατρικής μετάφρασης.