Οι αναπαραστάσεις ατόμων με διαταραχή αυτιστικού φάσματος μέσα από κείμενα ελληνικής και μεταφρασμένης εφηβικής λογοτεχνίας- Παιδαγωγικές Προεκτάσεις

Abstract

Στόχος της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση και ερμηνεία των αναπαραστάσεων της ΔΑΦ μέσα από τις ποικίλες πτυχές δράσης του κεντρικού χαρακτήρα στη μυθοπλασία. Εξετάζονται οι αναπαραστάσεις της ΔΑΦ σε σχέση με τη φύση της ίδιας της διαταραχής, την αυτοεικόνα του χαρακτήρα, την οικογενειακή του ζωή, τις κοινωνικές του σχέσεις με συνομηλίκους και άλλους εμπλεκόμενους (όπως εκπαιδευτικούς και θεραπευτές), καθώς και τις αλληλεπιδράσεις του με το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο, όπως η γειτονιά, οι άγνωστοι και οι θεσμικοί φορείς .Επιπλέον, η έρευνα επιδιώκει να προσφέρει χρήσιμα κριτήρια για την επιλογή λογοτεχνικών έργων που αναπαριστούν τη ΔΑΦ, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση της εκπαιδευτικής και ερευνητικής διαδικασίας. Με τον τρόπο αυτό, παιδαγωγοί και ερευνητές θα μπορούν να αξιοποιούν λογοτεχνικές μήτρες που προάγουν την κατανόηση και την αποδοχή της ΔΑΦ, ενισχύοντας την εκπαιδευτική πράξη και τη διεπιστημονική μελέτη γύρω από το θέμα. Η μελέτη της αναπαράστασης των εφήβων με αυτισμό στη λογοτεχνία, τόσο στην ελληνική όσο και στην παγκόσμια, παρουσιάζει ενδιαφέροντα ερευνητικά κενά. Συγκεκριμένα, στην ελληνική λογοτεχνία , η έρευνα για την απεικόνιση της αναπηρίας έχει εστιάσει σε διάφορες πτυχές, όπως οι διαταραχές λόγου, αλλά δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες που να εξετάζουν συγκεκριμένα την αναπαράσταση των εφήβων με αυτισμό. Σε διεθνές επίπεδο, επίσης η έρευνα αυτή είναι περιορισμένη. Ενώ υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν γενικά την αναπαράσταση του αυτισμού, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα των εφήβων δεν έχει αποτελέσει κύριο αντικείμενο έρευνας. Συμπερασματικά, υπάρχει σαφές ερευνητικό κενό στην αναπαράσταση των εφήβων με αυτισμό στη λογοτεχνία, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Η περαιτέρω έρευνα σε αυτόν τον τομέα θα μπορούσε να συμβάλει στην κατανόηση και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον αυτισμό, καθώς και στην προώθηση της ένταξης και της αποδοχής των ατόμων με αυτισμό στην κοινωνία. Σε αυτό το έλλειμμα εδράζεται και η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος. Με βάση τον ερευνητικό στόχο, το ερευνητικό πρόβλημα και το ερευνητικό κενό διενεργήθηκε έρευνα η οποία βασίζεται στην ανάλυση περιεχομένου τριών εφηβικών λογοτεχνικών έργων μυθοπλασίας, ελληνικής και μεταφρασμένης λογοτεχνίας, ενώ ακολουθήθηκαν τα κριτήρια της ποιοτικής ερευνητικής μεθοδολογίας. Συγκεκριμένα, εφαρμόστηκε η μέθοδος της ανάλυσης περιεχομένου, με στόχο τη σε βάθος μελέτη των λογοτεχνικών κειμένων και τη διεξοδικότερη κατανόηση του περιεχομένου τους. Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι οι αναπαραστάσεις της ΔΑΦ αποδίδονται κατά κύριο λόγο με ρεαλιστικό τρόπο, επιδιώκοντας να διευκολύνουν τον έφηβο αναγνώστη στην κανονικοποίηση της ΔΑΦ μέσα από την αναγνωστική του εμπειρία. Τα λογοτεχνικά κείμενα παρουσιάζουν τους εφήβους χαρακτήρες με ΔΑΦ να φέρουν χαρακτηριστικά σκέψης, δράσης και συγκρούσεων, τόσο εσωτερικών όσο και κοινωνικών, τα οποία ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της ηλικίας τους. Με τον τρόπο αυτόν, δημιουργούνται σημεία σύγκλισης και ταύτισης ανάμεσα στους χαρακτήρες και τους αναγνώστες, ενισχύοντας τη συμπερίληψη και την κατανόηση .