Φοροδιαφυγή-Φοροαποφυγή-Παραοικονομία στην Ελλάδα και η εξέλιξη αυτών των φαινομένων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19

Abstract

Η φοροδιαφυγή, η φοροαποφυγή και η παραοικονομία αποτελούν τους τρεις τρόπους με τους οποίους οι φορολογούμενοι μιας χώρας μπορούν να εξαπατήσουν τις αρχές με σκοπό να περιορίσουν ή και να αποφύγουν πλήρως την φορολόγησή τους. Τα τρία φαινόμενα παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές αλλά με κοινό αποτέλεσμα τη μείωση των εσόδων του κράτους. Για το λόγο αυτό αντιμετωπίζονται αρνητικά από την κοινωνία και το κράτος, ωστόσο κάποιοι εντοπίζουν και θετικά αποτελέσματα από την ύπαρξή τους. Η παρούσα έρευνα έγινε με σκοπό να εντοπίσει τα αίτια αυτών των φαινομένων στη χώρα μας, δίνοντας έμφαση στις περιόδους κρίσεων όπως αυτής της υγειονομικής κρίσης που έπληξε τόσο κοινωνικά όσο και οικονομικά όλο τον πλανήτη. Εξετάζοντας το φορολογικό σύστημα της Ελλάδας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως σήμερα συμπεραίνουμε τόσο την διαχρονική αστάθεια του συστήματος όσο και την υπέρμετρη και σε πολλές περιπτώσεις άδικη φορολόγηση. Τα αποτελέσματα αυτά σε συνδυασμό με την εμπειρική έρευνα που πραγματοποιήθηκε για τους σκοπούς της παρούσας εργασίας έρχονται να επιβεβαιώσουν και να εμπλουτίσουν την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία καταλήγοντας πως οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν τους πολίτες στο οικονομικό ‘’έγκλημα’’ είναι η πολυπλοκότητα της νομοθεσίας, οι υψηλοί φορολογικοί συντελεστές, το συνεχώς μεταβαλλόμενο φορολογικό σύστημα, η ατιμωρησία και η έλλειψη επιχειρηματικής ηθικής. Διαπιστώθηκε πως κατά την πανδημία η φοροδιαφυγή και η παραοικονομία παρουσίασαν μεγάλη έξαρση κι αυτό ήταν αναμενόμενο καθώς είναι γνωστό πως σε κάθε κρίση επικρατεί χάος το οποίο συνοδεύεται από ανασφάλεια και τρωτά σημεία που πολλοί βρίσκουν την ευκαιρία να εκμεταλλευτούν. Η έρευνα που αποτελείται από 29 ερωτήσεις, πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά και επεκτάθηκε σχεδόν σε όλη την επικράτεια της χώρας συγκεντρώνοντας απαντήσεις από 104 φορολογούμενους πολίτες.