Μελέτη του εθισμού παιδιών-εφήβων στη χρήση Η/Υ και στο διαδίκτυο. Αξιολόγηση από τους γονείς.

Abstract

Εισαγωγή: Η μεγάλη διάδοση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου έχει μεταβάλλει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Τα παιδιά και οι έφηβοι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν εθισμό στο διαδίκτυο. Σκοπός: η αξιολόγηση του εθισμού παιδιών και εφήβων στη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και στο διαδίκτυο μέσα από τις καταγραφές των γονέων τους. Μέθοδος: Η έρευνα είχε συγχρονικό σχεδιασμό και διήρκεσε τρεις μήνες (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος 2022). Συμμετείχαν 205 γονείς παιδιών σχολικής ηλικίας και τα ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή των Μεγάρων. Χρησιμοποιήθηκε σύνθετο ερωτηματολόγιο με πληροφορίες για το γονέα και για την έκταση που ο ίδιος χρησιμοποιεί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το διαδίκτυο, πληροφορίες για το παιδί και για την έκταση που ο γονέας θεωρεί ότι το παιδί του κάνει χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και του διαδικτύου καθώς και την Κλίμακα Εθισμού των Εφήβων στους Η/Υ-έκδοση για γονείς. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με το πρόγραμμα SPSS, έκδοση 26. Αποτελέσματα: Η πλειοψηφία του δείγματος ήταν γυναίκες (63,9%), έγγαμοι/σε συμβίωση(81,9%), απόφοιτοι λυκείου (43,6%) και είχαν 2 παιδιά (57,6%). Οι περισσότεροι γονείς χρησιμοποιούσαν το ίντερνετ 2-3 ώρες/ημέρα (44,4%), είχαν πρόσβαση στο ίντερντετ μέσω smartphone (79%) και είχαν παρακολουθήσει ενημερωτικές ομιλίες αναφορικά με την ασφαλή χρήση του ίντερντετ (62,9%). Η πλειοψηφία των γονέων (58%) είχαν υπόψη τους κάποιο αγόρι όταν συμπλήρωναν το ερωτηματολόγιο. Η μέση ηλικία του παιδιού που είχαν υπόψη τους οι γονείς ήταν τα 11 έτη (Μ=10,92, SD=2,81, Min=5, Max=18, Range=13). Τα παιδιά είχαν κατά μέσο όρο πρόσβαση σε υπολογιστή από την ηλικία των 7 ετών (Μ=7,18, SD=2,29, Min=1, Max=12, Range=11) και στο ίντερνετ από την ηλικία των 7,5 ετών (Μ=7,52, SD=2,42, Min=2, Max=12, Range=10). Τα περισσότερα παιδιά είχαν πρόσβαση στο ίντερντετ μέσω smartphone (58,5%), χρησιμοποιούσαν το ίντερνετ 2-3 ώρες/ημέρα (46,1%) και δεν είχαν πρόσβαση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή στο υπνοδωμάτιο (62,4%) αλλά είχαν πρόσβαση στο ίντερνετ στο υπνοδωμάτιο (62%). Η μέση βαθμολογία στην Κλίμακα Εθισμού των Εφήβων στους Η/Υ-έκδοση για γονείς ήταν 46,07 (Μ= 46,07, SD=16,64, Min=20, Max=88, Range=68). Το ποσοστό με πολύ υψηλή βαθμολογία (81- 100 βαθμοί, ενδεικτική υψηλού εθισμού) ήταν 2,1%. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ αγοριών-κοριτσιών. Τα παιδιά που οι γονείς του χρησιμοποιούσαν το ίντερνετ περισσότερο από 5 ώρες/ημέρα παρουσίαζαν μεγαλύτερο εθισμό από τα παιδιά που οι γονείς τους χρησιμοποιούσαν το ίντερνετ για 1 ώρα/ημέρα (F=3,06, df=3,187, p=0,03). Ακόμη, τα παιδιά που είχαν πρόσβαση σε υπολογιστή και στο διαδίκτυο στο υπνοδωμάτιό τους είχαν μεγαλύτερο εθισμό από όσα παιδιά δεν είχαν τέτοια πρόσβαση(t=4,43, df= 189, p=<0,001 και t=3,88, df= 189, p=<0,001 αντίστοιχα). Βρέθηκε σημαντική συσχέτιση θετικής κατεύθυνσης μεταξύ της ηλικίας του παιδιού και του εθισμού στη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και στο διαδίκτυο(r=0,388, p<0.01). Συμπεράσματα: η πλειοψηφία των παιδιών του δείγματος δεν εμφάνιζε ιδιαίτερα υψηλό εθισμό στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών και στο διαδίκτυο, σύμφωνα με την αξιολόγηση των γονέων τους. Το φαινόμενο όμως δείχνει να είναι υπαρκτό σε κάποια έκταση για ορισμένα παιδιά. Ορισμένες μεταβλητές (π.χ. ηλικία παιδιού, εκτεταμένη χρήση του ίντερνετ από το γονέα, πρόσβαση του παιδιού σε υπολογιστή και στο διαδίκτυο στο υπνοδωμάτιό του κλπ) δείχνουν να συσχετίζονται με αυξημένη συχνότητα εθισμού. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για το σχεδιασμό παρεμβάσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου του εθισμού στη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και στο διαδίκτυο. Είναι σημαντικό να πραγματοποιηθούν και άλλες έρευνες στο μέλλον, προκειμένου να αξιολογηθεί ο εθισμός των παιδιών και των εφήβων στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στο διαδίκτυο και να αναγνωριστούν οι μεταβλητές που τον καθορίζουν σημαντικά.