Η Κοινωνική Ιδιότητα του Πολίτη στην Ελλάδα: Κοινωνικά Δικαιώματα και Κοινωνικός Αποκλεισμός Μεταναστών

Abstract

Η διατριβή συνδέεται άρρηκτα με δύο έννοιες που αποτελούν διαχρονικά αντικείμενα μελέτης και πολύπλευρου ενδιαφέροντος. Από τη μία πλευρά, η κοινωνική ιδιότητα του πολίτη η οποία συνυφαίνει μία πολυδιάστατη έννοια με θεμελιώδη δικαιώματα. Από την άλλη, η μετανάστευση η οποία συνδέει τις ανθρώπινες ανάγκες και αναζητήσεις με τις αντοχές της κοινωνικής αλληλεγγύης αλλά και του κοινωνικού κράτους. Στην αιχμή του δόρατος η Ευρώπη, κοιτίδα ουμανιστικών αξιών και μήτρα δικαιωμάτων, παρά τις ταλαντεύσεις των κρίσεων και τις τάσεις εξατομίκευσης των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνηθούν οι πολυσχιδείς δυσχέρειες ενσωμάτωσης των μεταναστών που διαβιούν στη χώρα μας, να αναδειχθούν οι παράγοντες διαμόρφωσης κινδύνων κοινωνικού αποκλεισμού και να διατυπωθούν θέσεις στην κατεύθυνση μείωσης των κινδύνων αυτών αλλά και βελτίωσης των όρων κοινωνικής τους συμμετοχής. Μέσα από την αξιοποίηση των ερευνητικών εργαλείων της συνέντευξης και του ερωτηματολογίου, προέκυψε πως οι μετανάστες που διαμένουν στη Ελλάδα αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα εργασιακής ένταξης και διασφάλισης καλών συνθηκών απασχόλησης. Σοβαρά προβλήματα αναδύονται επίσης σε σχέση με τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, τη γραφειοκρατία αλλά και τη συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων, την επικοινωνία και αλληλεπίδραση με τους μεταναστευτικούς φορείς καθώς και με τις ευρύτερες επιπτώσεις της κοινωνικοοικονομικής κρίσης. Κυρίως, οι μετανάστες θεωρούν πως δεν αντιμετωπίζονται ισότιμα με τους Έλληνες, δεν έχουν ίσες ευκαιρίες εργασιακής ένταξης και, κατά συνέπεια, αμφισβητούν την επάρκεια της κρατικής προστασίας στους αδύναμους, τους φτωχούς και τους αποκλεισμένους. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εργασίας, επιβάλλεται η αναθέωρηση των κοινωνικών πολιτικών για τη μετανάστευση, αξιοποιώντας τις επιστημονικές έρευνες, αλλά και συνεκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας. Η κοινωνική ενσωμάτωση διέρχεται από την οδό ενδυνάμωσης των δικαιωμάτων της κοινωνικής ιδιότητας του πολίτη, τα οποία διαμορφώνουν ένα πλέγμα προστασίας πρωτίστως των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως οι μετανάστες.