Η συμπερίληψη στο γενικό λύκειο: τάσεις και προκλήσεις.Στάσεις και απόψεις εκπαιδευτικών γενικής εκπαίδευσης σχετικά με τη συμπεριληπτική εκπαίδευση.

Abstract

Τα τελευταία χρόνια η συμπερίληψη στην εκπαίδευση αποτελεί κεντρικό ζητούμενο στην εκπαιδευτική πολιτική πολλών κρατών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας (Ν. 4547/2018). Το συμπεριληπτικό σχολείο είναι ένα «Σχολείο για όλους», ενδιαφέρεται για την ισότιμη συμμετοχή όλων των μελών του στην εκπαίδευση και ανταποκρίνεται στις διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες όλων των μαθητών και μαθητριών (Unesco, 1994, 2009). Ωστόσο, ανακύπτει το ερώτημα αν το γενικό σχολείο είναι έτοιμο να προσφέρει τα απαραίτητα μέσα και την απαραίτητη βοήθεια για την ικανοποίηση αυτών των εκπαιδευτικών αναγκών. Οι εκπαιδευτικοί ως βασικοί συντελεστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση κάθε εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και ως εκ τούτου στην εφαρμογή της συμπερίληψης στο γενικό σχολείο. Γι’ αυτό αντικείμενο μελέτης της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής αποτελεί η καταγραφή και η διερεύνηση των απόψεων και των στάσεων δεκαέξι εκπαιδευτικών που υπηρετούν σε τέσσερα Γενικά Λύκεια του Νομού Αττικής σχετικά με τη συμπερίληψη των μαθητών και μαθητριών στο γενικό λύκειο, τις εκπαιδευτικές πρακτικές που αυτοί/ες εφαρμόζουν και τους παράγοντες που παρεμποδίζουν ή διευκολύνουν την πρακτική εφαρμογή της συμπερίληψης στην Ελλάδα. Το ερευνητικό εργαλείο για τη διεξαγωγή της έρευνας είναι η ημιδομημένη συνέντευξη, ενώ η επεξεργασία των δεδομένων βασίζεται στην ποιοτική μέθοδο ανάλυσης περιεχομένου. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας οι απόψεις των εκπαιδευτικών του δείγματος είναι γενικά θετικές απέναντι στη συμπερίληψη, αλλά διέπονται από εσωτερικές αντιφάσεις. Αφενός αναγνωρίζουν την αξία της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και ασκούν δριμεία κριτική στα τρωτά του εκπαιδευτικού συστήματος, αφετέρου οι ίδιοι/ες προσκολλημένοι/ες στο ατομικό μοντέλο προσέγγισης της διαφορετικότητας δυσκολεύονται να υιοθετήσουν ή ακόμα αγνοούν τις εκπαιδευτικές πρακτικές που προωθούν τη συμπερίληψη στην εκπαιδευτική πράξη, αναπαράγοντας έτσι τις συνθήκες εκπαιδευτικού αποκλεισμού. Δυναμικό εφαλτήριο για να εδραιωθεί η κουλτούρα συμπερίληψης στην εκπαιδευτική διαδικασία αποτελεί η επαγγελματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με έμφαση στην ετερογένεια του μαθητικού πληθυσμού και στις νέες εκπαιδευτικές συμπεριληπτικές πρακτικές.