Το πορτραίτο του ποιητή Αντώνη Σαμαράκη

Abstract

Ο Αντώνης Σαμαράκης (1919-2003) είναι ένας σπουδαίος λογοτέχνης, το τεράστιο έργο του οποίου τον κατέστησε γνωστό και ιδιαίτερα αγαπητό, ιδίως στους νέους. Όσοι το γνωρίζουν, γνωρίζουν και την επιμονή του να προτάσσει έναν αδιαφιλονίκητο ανθρωπισμό, αξία που περικλείει τα βασικότερα συστατικά της ίδιας της ζωής. Με την πάγια ευχή του για έναν κόσμο λιγότερο απάνθρωπο χάρισε μέσα από την λογοτεχνική δημιουργία τον εαυτό του στους αναγνώστες του. Ξεκίνησε ως δωρητής ελπίδας και παρηγοριάς και κατέληξε σε δωρητή του σώματός του. Τον γνωρίζουμε ως συγγραφέα πεζών έργων που εμφανίστηκε την δεκαετία του 1950, ενώ αγνοούμε ή παραβλέπουμε μια αξιοπρόσεκτη παραγωγή ποιημάτων που αποτελούν αποκύημα της νεότητας του και είναι γραμμένα τις δεκαετίες του ’30, του ’40 και του ’50. Για είκοσι περίπου χρόνια επέμεινε στην συγγραφή ποίησης, ενώ από την στιγμή που στράφηκε στην πεζογραφία ουδέποτε επέστρεψε στην ποίηση. Η τομή ανάμεσα στις δύο πτυχές του «αιώνιου εφήβου» είναι καθολική και οριστική. Αυτή ακριβώς η ποιητική του παραγωγή είναι και το αντικείμενο έρευνας της εργασίας μου. Αρχικά προσεγγίζουμε εδώ τη μορφή του ποιητή Αντώνη Σαμαράκη, παραθέτοντας ευσύνοπτα τα απαραίτητα βιο-εργογραφικά του στοιχεία και σχολιάζοντας την ποιητική των στίχων του. Στη συνέχεια, η προσοχή μας στρέφεται στα ζητήματα φιλοσοφικής, εθνικής, πολιτικής, και κοινωνικής υφής που απασχολούν τον λογοτέχνη και αποτυπώνονται στα πρωτόλεια ποιήματά του. Ύστερα αναφερόμαστε στο μεθοδολογικό εργαλείο μας εργαλείο, δηλαδή τη διακειμενικότητα. Τέλος, εντρυφούμε στην θεματική των ποιημάτων υπό το πρίσμα των λογοτεχνικών τους συναφειών. Στην παρούσα εργασία, λοιπόν, γίνεται μια προσπάθεια περαιτέρω ανάδειξης του οιονεί υποτιμημένου μέχρι πρόσφατα από την Κριτική προσώπου του ποιητή Σαμαράκη, αλλά και ένταξής του στο σύνολο της δημιουργίας του ξεχωριστού αυτού λογοτέχνη. Έτσι, η ποιητική παραγωγή έρχεται να συμπληρώσει εντέλει το προφίλ του πεζογράφου Σαμαράκη και να προσφέρει μια ολοκληρωμένη άποψη γι’ αυτόν.